Өг-бүле (национал төлевилел)
| Национал төлевилел «өг-бүле» | |
|---|---|
 | |
| Эгелээр ай-хүнү | 2024 чыл |
| Чылдагааны | Россияның Президентизи Владимир Путинниң даалгазы |
| Сайт | национальныепроекты.рф |
«Өг-бүле» — Россияның Президентизи Владимир Путинниң чарлыы-биле эгелээн национал төлевилел[1]. Федералдыг Хуралга Айыткал үезинде бир дугаар ону 2024 чылда таныштырган[2].
Национал төлевилелдиң өзек угланыышкыннарын ажылдап кылган деп РФ-тиң күш-ажыл болгаш социал камгалал сайыды Антон Кобяков дыңнаткан, оон аңгыда ада-иелер ниитилелиниң күзелдерин өөренип көргеш, ооң мурнунда хүлээп алганы ажы-төлдүг өг-бүлелерге деткимче хемчеглерин база киирген[3].
Өг-бүле — күрстратегияның ориентири
Россияның Президентизи Владимир Путин Федералдыг Хуралга 2024 чылда Айыткалында 2030 чылга чедир быжыг демографтыг өзүлдени чедип алыр сорулганы салган:
Ажы-төлдүг өг-бүлелерни деткиири — бистиң үндезин мөзү-шынар шилилгевис. Хөй ажы-төлдүг улуг өг-бүле ниитилелдиң амыдыралының нормазы, философиязы, бүгү күрүне стратегиязының айтыкчызы апаар ужурлуг[1].
Хевирлеттинген күрүне стратегиязынга дүүштүр «Өг-бүле» деп национал төлевилелди ажылдадырын чарлаан, а ол ышкаш ооң-биле холбашкан өске национал төлевилелдерни (Кадрлар, Бердингеннер экономиказы) таарыштыр тургускан[4].
Орулгаларын көвүдедири
Национал төлевилелдиң мурнады көөр чүүлү — ажы-төлдүг өг-бүлелерниң орулгазын көвүдедири, чүге дизе ылап-ла ниитилелдиң ол категориязының социалдыг байдалы кошкак. 2024 чылдың февральдың медээзи-биле, хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерниң ядыы-түреңги чоруктуң деңнели 30 % болган, салдынган сорулгалар ёзугаар ону 2030 чылга чедир ийи катап эвээжедир херек. Кол-кол инструментилерни ынчан көрүп турар:
• ие кижиниң иштелгениниң баштайгы үезинден эгелээш, төлү он чеди харлыг апарганда (2024 чылдың февральда сан-чурагайы-биле алырга, ону 11 млн хамааты ап турган), эвээш орулгалыг өг-бүлелерге ай санында чаңгыс шилчидер пособие[1];
• соцконтракт алырының бөдүүнчүткен чуруму (2024 чылда чазак ону төлээринге немей 100 млрд рубльди үндүрген)[1];
• 2030 чылга чедир МРОТ-туң 35 муң рубль чедир көдүрүлгени, ол болза ала-чайгаар социал төлевирлер, бюджет адырынга шалыңнар өзүлдезинге чедирер[5];
• ажы-төлдүг өг-бүлелерге үндүрүг онаалдазын эвээжедир[6];
• ийиги уруу дээш 2800 рубль чедир, үшкү болгаш оон ыңайлары дээш 6000 рубль чедир үндүрүгнү дедир эгидип болур аргазы; дедир эгидер акшазынга хамааржып турар чылдың орулгазының хемчээлин 350-ден 450 муң рубль чедир өстүрген;
• ие капиталының программазын 2030 чылга чедир узадыры.
Чуртталга байдалын экижидери
Национал төлевилел иштинде чылда ажы-төлдүг 350 муң өг-бүлениң чуртталга байдалын экижидер сорулга салдынган[7]. Для этого предусмотрен следующий комплекс мер:
• өг-бүле ипотеказының программазын 2030 чылга чедир узадыры, алды харга чедир уругларлыг өг-бүлелерге ставка 6 % деңнелде хевээр артар (2024 чылда 260 млрд рубльды тускайлаан, 2030 чылга чедир — 1,5 трлн рубльди)[8];
• өг-бүле ипотеказының программазын чаа чуртталга бажыңнарын тударының хемчээли эвээш биче хоорайларже база регионнарже тарадыры;
• 2030 чылга чедир ипотека чээлизиниң чамдык кезээн (450 муң рубль) дуглап ап болур деткимче хемчеглерин узаткан, 2024 чылда олче 50 млрд рубль көрдүнген[8];
• аварийлиг чуртталга бажыңнарындан өскээр көжүрер программаны узадыры;
• социал газчыдылга программазын сад ажыл-агый эштежилгелериниң күсели-биле калбартыры;
• чединмес өг-бүлелерге одалга системазын садып алырынга субсидиялар (немелде 32 млрд рубльди тускайлаан).
Уруг төрүттүнери болгаш өөредилге
2022 чылда РФ-тиң 39 облазында өзүп-төрүттүнериниң ниити коэффициентизи ортумак российжи көргүзүглерден куду деп демдеглеттинген. Ол регионнарга күрүне деткимчезиниң программазын калбартыры-биле чазак 2030 чылга чедир 75 млрд рубльди үндүрүп берген.
«Өг-бүле» деп национал төлевилел 2024 чылда кииртинген демографтыг өзүлдени барымдаалап бижээн «Кадрлар» деп өске төлевилел-биле сырый холбаалыг[9]. Даап бодаашкыннар аайы-биле, чуртта 2030 чылга чедир 20-ден 24 хар чедир назылыг 8,3 миллион хамаатылар турар, 2035 чылда — 9,7 сая апаар (2024 чылга деңнээрге 2,4 сая хөй)[1]. 2028 чылга чедир школачыларны эрте профориентация деп федералдыг программаның, а ол ышкаш «Профессионалитет» деп төлевилелдиң дузазы-биле авиа болгаш судно тудуушкунунга, фармацевтикага, электроникага, камгалал үлетпүрүнге 1 сая хире ажылчын мергежилдерлиг специалистерни белеткээри планнаттынган. Ол ышкаш ол планнар ёзугаар дараазында бөлүк хемчеглерни немээн:
• ортумак профессионал өөредилге албан черлерин септээри болгаш дериири (2030 чылга чедир 120 млрд);
• 800 дээди өөредилге чериниң ниити чуртталга бажыңнарының капитал септелгези (2030 чылга чедир 124 млрд);
• 2030 чылга чедир 25 университет кампустарын (400 млрд үндүрүп берген) туткан.;
• университеттерниң деткимче күрүне программазының немелде акшаландырыышкыны «Приоритет-2030» (2030 чылга чедир немелде 190 млрд).
Национал төлевилелдиң ашкаландырыышкыны
«Өг-бүле» деп национал төлевилел чурттуң сайзыралының (2030 чылга чедир) алды чылдың комплекстиг планында өзек болуп турар. Россияның 2023—2024 чылдарда көргүскен экономиктиг көргүзүглеринге дүүштүр Ол быжыглаттынган. Чижээлээрге, 2023 чылда ВВП-ниң өзүлдези чүгле РФ-тиң чазааның эвес, а МВФ-тиң эксперттериниң даап бодаашкынын ажып, 3,6 % болган. 2023 чылдың тос айында инвестицияның өзүлдези планнаттынган 15,1 % орнунга 26,6 % болган. Россияның Президентизи Владимир Путинниң демдеглээни-биле алырга, орулгалар бир дугаарында ажы-төлдүг өг-бүлелерниң чаагай чоруун бедидеринче угланыр:
… чоокку келир үеде-ле бис база бир базым бурунгаарлап шыдаар бис: делегейниң дөрт эң улуг экономиктиг күрүнелериниң санынче кирер бис. Ындыг хөгжүлде бистиң хамаатыларывыстың өг-бүлелериниң орулгаларының өзүлдезинче дорт салдарлыг болур ужурлуг[1].
Боттандырыы
2025 чылдың февраль 24-те Россияның чазаа национал төлевилелдиң 2030 чылга чедир өзек көргүзүглериниң даңзызын бадылаан:
• төрүттүнүүшкүннүң ниити коэффициентизин улгаткан;
• ядыы чоруктуң деңнелин чавызаан;
• үшкү болгаш ооң соонда чаштарның төрүттүнериниӊ ниити коэффициентизи — 0,475 ед.;
• үр үеде ажаап-тежээп турар улуг назылыг хамаатыларның болгаш инвалидтерниң үлүү, ындыг ажаалда хереглеп турар хамаатыларның ниити санындан — 30,3 % четкен;
• күрүнениң болгаш муниципалдыг культура, уран чүүл болгаш улусчу чогаадылга организацияларының ажылынга хамаатыларның сеткил ханыышкынының деңнели-63 %;
• чурттакчы чонунуң саны 50 муң чедир чурттакчылыг бичии суурларда кинотеатрлар саны - 900[10].
Оон аңгыда национал төлевилел чорудуунуң иштинде өөредилге албан черлеринде ие биле чаштың өрээлдериниң санын көвүдедиринге, өг-бүле ипотеказын, чаңгыс аай пособиени чылда өг-бүле төлевирин бээринге хамааржыр ажылдарның кол-кол угланыышкыннарын бижээн[10]. Ол ышкаш документиде ыраккы чурттакчылыг черлерге 100 уруглар садтарын тудары, 2,2 муң уруглар садтарын дериири, 220 муң өг-бүлеге социал керээни чыл санында бээри, 336 херээженнер консультацияларын тургузары, 133 перинаталдыг төптерни, 180 уруглар эмнелгелерин дериири, 485 муң эко циклдерин эрттирери, 1011 уругларның уран чүүл школаларын тудары көрдүнген турган[10].
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Послание Президента Федеральному Собранию. http://kremlin.ru (29 февральдың 2024). Хынаан ай-хүнү: 4 марттың 2024.
- ↑ С заботой о главном. Как государство поддерживает семьи с детьми. https://национальныепроекты.рф (29 февральдың 2024). Хынаан ай-хүнү: 4 марттың 2024.
- ↑ В России запустят пять новых нацпроектов - Российская газета (2024-03-03). Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ Леонов, Сергей. Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России. Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ Путин поручил увеличить МРОТ до 35 тысяч рублей к 2030 году (2024-02-29). Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ Путин поручил отработать новую модель оплаты труда бюджетников (2024-02-29). Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ Сбербанк приветствует продление семейной ипотеки до 2030 года (2024-02-29). Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ 1 2 В России семейную ипотеку продлят до 2030 года. Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ Рабочие в порядке: в чем суть нового нацпроекта «Кадры» (2024-02-29). Хынаан 4 марттың 2024.
- ↑ 1 2 3 Основные показатели и мероприятия национального проекта «Семья» (рус.). government.ru (24 февральдың 2025). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2025.
Бо чүүлче РУВИКИ-ниң өске чүүлдеринден шөлүлгелер чок. |
.svg){kind=link}