Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу

Рувики деп сайттан
Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу
тыв. Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу
Дажы-Серен Куулар Лопсан-Дамба оглу.jpg
Төрүттүнгенде ады Куулар Лопсаң-Дамба оглу Дажы-Серен
Төрүттүнген ай-хүнү 1919(1919)
Төрүттүнген чери Шеми-Аксы, Хемчик кожуун, Урянхай край
Мөчээн ай-хүнү 1944(1944)
Мөчээн чери Сурмичи, Ровно облазы, Украин ССР[1]
Хамаатылалы Тыва Арат Республика

Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу (төрүттүнгенде ады — Куулар Лопсаң-Дамба оглу Дажы-Серен, орус. Дажы-Серен Куулар Лопсан-Дамба оглу, 1919 чылдың январь1944 чылдың февраль[2]) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи старшиназы, ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордениниң (1944), ТАР-ның ордениниң (1944) эдилекчизи.

Допчу намдары

Дажы-Серен Куулар Лопсан-Дамбаа оглу 1919 чылдың январьда Даа кожууннуң Чадаана чанында Шеми-Аксы деп черге төрүттүнген.

1930 чылда Пий-Хем кожууннуң Өөк суурунуң «Мараловед» госхозка ажылдап турган.

1941 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.

Биче командылакчылар школазын дооскаш, аъттыг шеригниң старшиназы эргелиг шериг албанын уламчылаан.

Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези

Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың танкыга удур боолаар взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.

Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.

1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.

Бимба Түлүш танкыга удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи старшиназы турган.

Ровно болгаш Дубно хоорайларны болгаш Украин ССР-ниң өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен.

Сурмичи дээш сөөлгү тулчуушкунунда Сат Бүрзекейниң баштааны дайынчылар-биле кады маадырлыы-биле1944 чылдың февральда өлген. Дубно хоорайның дайынчы ха-дуңма чевээнде орнукшуттунган.

Шаңнал-макталдары


ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордени (1944),
ТАР-ның ордени (1944).

Литература


• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• ДАЖЫ-СЕРЕН Куулар Лопсан-Дамбаа оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 276.

Демдеглелдер

Шөлүлгелер


Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон