Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу
| Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу | |
|---|---|
| тыв. Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу | |
| | |
| Төрүттүнгенде ады | Куулар Лопсаң-Дамба оглу Дажы-Серен |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1919 |
| Төрүттүнген чери | Шеми-Аксы, Хемчик кожуун, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1944 |
| Мөчээн чери | Сурмичи, Ровно облазы, Украин ССР[1] |
| Хамаатылалы |
|
Дажы-Серен Куулар Лопсаң-Дамба оглу (төрүттүнгенде ады — Куулар Лопсаң-Дамба оглу Дажы-Серен, орус. Дажы-Серен Куулар Лопсан-Дамба оглу, 1919 чылдың январь — 1944 чылдың февраль[2]) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи старшиназы, ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордениниң (1944), ТАР-ның ордениниң (1944) эдилекчизи.
Допчу намдары
Дажы-Серен Куулар Лопсан-Дамбаа оглу 1919 чылдың январьда Даа кожууннуң Чадаана чанында Шеми-Аксы деп черге төрүттүнген.
1930 чылда Пий-Хем кожууннуң Өөк суурунуң «Мараловед» госхозка ажылдап турган.
1941 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Биче командылакчылар школазын дооскаш, аъттыг шеригниң старшиназы эргелиг шериг албанын уламчылаан.
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың танкыга удур боолаар взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Бимба Түлүш танкыга удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи старшиназы турган.
Ровно болгаш Дубно хоорайларны болгаш Украин ССР-ниң өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен.
Сурмичи дээш сөөлгү тулчуушкунунда Сат Бүрзекейниң баштааны дайынчылар-биле кады маадырлыы-биле1944 чылдың февральда өлген. Дубно хоорайның дайынчы ха-дуңма чевээнде орнукшуттунган.
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордени (1944),
• ТАР-ның ордени (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• ДАЖЫ-СЕРЕН Куулар Лопсан-Дамбаа оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 276.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон