Сат Кустугур Күдерекович
| Сат Кустугур Күдерекович | |
|---|---|
| | |
| Долу ады | 1938 сентябрьның 20 (87 лет) |
| Төрүттүнген чери | |
| Хамаатылалы | |
| Ажыл-херээ | чогаалчы, шүлүкчү, журналист, очулдурукчу |
| Шаңналдары | |
Сат Кустугур Кудерекович (төр. 1938 сентябрьның 20, Хөндергей, Чөөн-Хемчик кожуун) — шүлүкчү, прозачы, очулдурукчу, журналист[1][2], Тываның чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, Россияның журналистер эвилелиниң кежигүнү[3].
Допчу намдары
Сат Күдерек оглу Кустугур 1938 чылдың сентябрь 20-де Тыва Арат Республиканың Чөөн-Хемчик кожуунунуң Хөндергей сумузунга төрүттүнген[4]. Чөөн-Хемчик кожуннуң Хөндергей школазын, Кызылдың күрүнениң педагогика институдун (1964), Москвада СЭКП ТК-ның чанында Партияның дээди школазының журналистика факультедин дооскан (1970). «Шын» солуннуң кол редакторунуң оралакчызы кылдыр ажылдап чораан.
Чогаадыкчы ажыл-чорудулгазы
Баштайгы шүлүү «Сылдысчыгаш» солунга 60 чылдарның эгезинде парлаттынган, 1969 чылда «Аныяк чүректер» деп шүлүктериниң ному үнген. Шүлүктери нарын поэтиктиг сеткили-биле ылгалып турар. Ооң шүлүктериниң кол темалары төрээн чуртунга ынакшыл, чоннуң маадырлыг чоруу, кижилерниң акы-дуңмалышкы болгаш найыралы. Л. Толстой, С. Маршак, Л. Кассиль, С. Михалков, И. Гончаров, И. Кожевников, В. Санги, Б. Морозовтуң чогаалдарын тыва дылче очулдурган.
Шаңналдары
- «Шылгараңгай күш-ажылы дээш» медаль.
- Тыва Республиканын алдарлыг ажылдакчызы (2000).
- Россияның журналистер эвилелиниң кежигүнү.
- ССРЭ-ниң парлалгазының тергиини.
Кол парлап үндүрген чүүлдери
- Аныяк чуректер: шүлүктер. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1969. − 162 ар.
Очулгалары
1.Кассиль Л. Белен бодуңар, мындаагылар!; тоожу / Л.Кассиль; очул. К.Сат; ред. К-Э. Кудажы. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1969. − 149 ар.
2.Кожевников В. Пётр Рябнинкин: тоожу / В. Кожевников; очул. К.Сат; ред. К. С. Делгер-оол. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1971. − 164 ар.
3.Толстой Л. Иван Ильичиниң мөчээни: тоожу / Л.Толстой; очул. К.Сат, С.Куулар, М. Смирнова; ред. Д.Ондар. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1974. — 136 ар.
4. Санги В. Чеди чүглүг куш: тоожулар / В. Санги; очул. Ю.Сат; редактор С. Сандю. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1977. — 144 ар.
5. Калинин А. Дайын уржуу: тоожулар /А. Калинин; очул. К.Сат, В. Сёрен, ред. А.Даржый. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1978. — 182 ар.
6. Гончар О. Ынакшылдын эрии: роман / О.Гончар; очул. К. Сат; ред. А.Даржай. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1979. — 256 ар.
7. Михалков С. Өңнүүм-биле кады: шүлүктер / С. Михалков; очул. Ю. Хомушку, К. Сат , М. Хомушку; ред. А. Даржай. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1981. — 67 ар.
8. Василевская В. Челээш: тоожу, чечен чугаалар / В. Васильевская; очул Н. Хенчек-Кара, А. Дембирэль, К. Сат, М, Хомушку; ред. Э. Донгак. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1982. — 236 ар.
9. Маршак С.: Челээш: шүлүктер/ С. Маршак; очул. К. Сат; ред. К. Донгак. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1982. — 36 ар.
10. Морозов Б. Марат Казей: чечен чугаа / В. Морозов; очул. К. Сат; ред. А. Сат. Кызыл: ТывНҮЧ, — 1984. — 20 ар.
11. Корольков Ю. Лёня Голиков: чечен чугаа / Ю.Корольков; очул. К. Сат; ред. А. Сат. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1984. − 16 ар.
12. Гончаров И. Аас-кежиктиг агдаглал: тоожулар / И.Гончаров; очул. Л. Кызыл-оол, И. Монгуш, К.Сат. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1984. — 127 ар.
13. Герднер Эрл. Улуур ыт: тоожу / Эрл Гарднер; очул. К. Сат. — Кызыл: ТывНҮЧ, 1996. − 160 ар.
Шөлүлгелер
1. Сат Кустугур Кудерекович // Писатели Тувы : биобиблиографический справочник. — Кызыл, 1970. — С. 86. 2. Комбу С. С. Сат Кустугур Кудерекович (орус) // Тувинская литература : словарь. — Новосибирск: Наука, 2012.
Демдеглелдер
- ↑ Словник урянхайско-тувинской энциклопедии / Сергей Кужугетович Шойгу, Каадыр-оол Алексеевич Бичелдей, Фонд президентских грантов (Москва). — Кызыл: ТРОО "Мир тувинцев, 2019. — ISBN 978-5-904780-95-1. Архивная копия от 5 декабрьның 2021 на Wayback Machine
- ↑ ЦА №20 (2016) Галина Маспык-оол. А небо все равно синее. www.centerasia.ru. Хынаан ай-хүнү: 15 сентябрьның 2025. Архивтээн 13 декабрьның 2021 года.
- ↑ Комбу С. С. Тувинская литература: словарь / под ред.: Д. А. Монгуша, М. Л. Трифоновой. — Новосибирск, 2012.
- ↑ Аравыста чок даа болза Гоша акымны сактып чоруурунар.. | Сат Андрей | ВКонтакте (рус.). vk.com. Хынаан ай-хүнү: 15 сентябрьның 2025.
- Сентябрьның 20 төрүттүнгеннер
- 1938 чылда төрүттүнгеннер
- Чөөн-Хемчик кожуунга төрүттүнгеннер
- Алфавиттээн кижилер
- Алфавиттээн чогаалчылар
- Россияның журналистери
- Россияның очулдурукчулары
- Россияның шүлүкчүлери
- Тываның чогаалчылары
- Тываның культуразының ажылдакчылары
- Тываның күрүне университединиң доозукчулары
- Тыва Республиканың чогаалчылар эвилелиниң кежигүннери
- Россияның журналистер эвилелиниң кежигүннери