Багбуужап Иргит Мадай уруу

Багбуужап Иргит Мадай уруу
тыв. Багбуужап Иргит Мадай уруу
Төрүттүнгенде ады	Иргит Мадай уруу Багбуужап
Төрүттүнген ай-хүнү	1924(1924)
Төрүттүнген чери	Сөөл-Чер, Эрзин, ТАР
Мөчээн ай-хүнү	1945(1945)
Мөчээн чери	Самагалдай, Тес-Хем, Тыва АО

Багбуужап Иргит (Моңгуш) Мадай уруу (төрүттүнгенде ады — Иргит Мадай уруу Багбуужап, орус. Багбуужап Иргит Мадаевна, 1924 чылдың апрель — чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 4-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, санинструктор, ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң (1944), «Эре-дидим чорук дээш» деп медальдың (1944) эдилекчизи.

Допчу намдары

Багбуужап Иргит Мадай уруу 1924 чылдың апрель айда Тыва Арат Республиканың Эрзин кожуунунуң Сөөл-Чер деп черге төрүттүнген.

Кызылдың каттышкан школазынга башкы, санинструкторлар курстары доозуп алган.

1940 чылдан тура Бай-Даг школазынга башкылап, Тес-Хем суурга улуг улустуң үжүк-бижик билбес чоруун узуткаар курстарның организаастакчызы кылдыр ажылдаан.

Ада-чурттуң Улуг дайынының фронтузунга материалдыг дуза чедирер агымның киржикчизи чораан.

1942 чылда 3 ай башкы кырстарын доозуп алган, таңды кожууннуң Межегей школазынга ажылдаан.

Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези

Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.

Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.

1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.

Моңгуш Доржунуң взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, санинструктору турган.

Украин ССР-ниң Ровно база Дубно хоорайларын болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидими-биле киришкен.

Дайын соонда

Сактыышкын

Самгалдай суурда багбуужап иргиттиң ады-биле кудумчу адын адаан.

Шаңнал-макталдары

• ТАР-ның Күш-ажыл ордени (1944),
• «Эре-дидим чорук дээш» деп медаль (1944)

Литература

• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• БАГБУУЖАП Иргит (Монгуш) Мадай уруу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 127.

Демдеглелдер

Шөлүлгелер

• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон