Моңгуш Борис Чолдак-Хунаевич

Рувики деп сайттан
Борис Монгуш
Монгуш Борис Чолдак-Хунаевич.jpg
Кол медээлер
Долу ады
Төрүттүнген хүнү 1959 июньнуң 19(1959-06-19)
Төрүттүнген чери
Мөчээн хүнү 2021 октябрьның 9(2021-10-09) (62 года)
Мөчээн чери
Мергежилдери хөөмейжи, мультиинструменталист
Херекселдери дошпулуур, игил, балалайка
Жанрлары хөөмей
Коллективтери «Саяннар»,«Амырга»
Шаңналдары
Заслуженный артист Российской Федерации — 1994
Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2003)
Тыва АССР-ниң алдарлыг артизи (1984)

Борис Чолдак-Хунаевич Моңгуш (1959 июньнуң 19, Ийме, Тыва автономнуг область2021 октябрьның 9, Кызыл) — хөөмейжи, Россия Федерациязының алдарлыг артизи (1994). Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2003).

Допчу намдары

1959 чылдың июнь 19-та Тыва автономнуг областың Чөөн-Хемчик районунуң Ийме суурга төрүттүнген[1]. 14 харлыында бригадага совхозтуң тракторизи болуп ажылдап эгелээн. Ол бүдүрүлгеден үзүктел чок Ийме суурда кежээки школаны дооскан. Ол чогаадыкчы оруунуң эгезинде бүгү Тывага ол үеде билдингир Максим Дакпайның репертуарындан сөзүглелди ырлап турган. Сөөлзүредир боду тыва кожамыктарның аялгаларынга сөстер чогаадып эгелээн. Балалайка, дошпулуур, игилге ойнап өөренип алган. Моңгуш Борис - аңгы-аңгы мөөрейлерниң болгаш көрүлделерниң идепкейлиг киржикчизи (1972-1973). Чаңгыс чер-чурттуглары-биле «Сесегениң ыраажызы» (1977) деп ансамбльди тургускан. 1975 чылда Ол «Саяннар» ансамблинге солист-хөөмейжи кылдыр ажылдап эгелээн. Оон бээр-ле ооң профессионал сценага ажылдаан стажы 25 чыл[1]. 1998 чылда голланд режиссернуң амгы үениң төлевилелинге, «Ной» деп операга киришкен. Ол 2001 чылдан тура Кызыл хоорайның 9 дугаар гимназиязының школазынга дакпырлап ажылдап эгелээн, «Амырга» ансамблиниң уран чүүл удуртукчузу[1]. Борис Монгуш 2021 чылда мөчээн[2].

Өг-бүлези

Моңгуш Бористиң ачазы хөгжүм аас чогаалының салым-чаяанныг эдилекчизи Чолдак-Хуна Чаламович. Ол чүгле хөөмей-сыгыт күүседир эвес, хөгжүм херекселдеринге база ойнаар турган. Кежээлерде Борис ачазын дыңнап, Кегээн-Булактың одарларынга ооң хөөмейин катаптап турган. Сөөскенниг деп черге, 8 харлыг Борис дөргүл-төрелинге, таныыр кижилеринге хөөмейин күүседип эгелээн.

Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары

Демдеглелдер

  1. 1 2 3 Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Борис Чолдак-Хунаевич Монгуш (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 37.
  2. В Туве скорбят в связи со скоропостижной смертью известного хоомейжи Бориса Монгуша (рус.). www.tuvaonline.ru (11 октябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 5 декабрьның 2025.
  3. Указ Президента Российской Федерации от 28 октября 1994 года № 2021 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). Хынаан ай-хүнү: 26 ноябрьның 2025.
  4. Сундуй Д. М. Легендарные ветераны-исполнители хоомея и их успехи (орус) // Награды и звания исполнителей хоомея.. — Кызыл, 2013. — С. 31-32.