Чүлдүм-оол Чалым Сүндүпович

Чалым Сюндюпович Чулдум-оол
Төрүттүнген ай-хүнү	20 июль 1987(1987-07-20) (39 хар)
Төрүттүнген чери	Чаа-Суур, Өвүр кожууну, Тыва АССР
Хамаатылалы
шериг аймаа	Мото адыгжы шериглер
Албан чылдары	2018 чылдан
Эргези	Гвардейжи улуг лейтенант
Дужаалы	Взвод командылакчызы
Дайын/тулчуушкун	Украинада тускай шериг операциязы
Шаңнал-макталдары	Шаңнаткан чепсээ

Чалым Сүндүпович Чүлдүм-оол (орус. Чалым Сюндюпович Чулдум-оол, 1987 чылдың июльдуң 20) — Россия Федерациязының Чепсектиг күштериниң шеригжизи, гвардияның улуг лейтенантызы, Россияның Төп шериг округунуң гвардейжи 55-ки бригадазының мото адыгжы батальонунуң огнемёттуг командылакчызы. Россия Федерациязының Маадыры. Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) дөрткү чыыжының депутады (2024 чылдың сентябрьдан тура).

2022 чылдың февральдың 24-тен тура ТШО-га бодунуң дайынчылары-биле киржип турган.

Допчу намдары

Чалым Чүлдүм-оол 1987 чылдың июль 20-де Өвүрнүң Чаа-Суурга төрүттунген.

2005 чылда Чаа-Суурнуң ортумак школазын дооскан.

Ол-ла чылын Академик М.Ф. Решетнёв аттыг Сибирьниң күрүнениң аэрокосмос университединче кирип алгаш, ону 2010 чылда дооскан.

Университет дооскаш, 2012 чылга чедир Улуг-Хем кожуунда Өг-бүле болгаш чаштарга социалдыг дуза чедирер төптүң бугхалтер-экономизи кылдыр ажылдаан.

2012 чылдан 2013 чылга чедир шериг албанын Кемерово облазының Юрга хоорайга хайгыылчы кылдыр эрттирген.

2013 чылда Федералдыг Казначействонуң Эргелелиниң Тыва Республикада салбырынга ажылдап турган.

2014 чылдан 2015 чылга чедир Республиканың №1 эмнелгезинге экономист болуп ажылдаан .

Оон 2018 чылга чедир Кызылдың төп кожуун эмнелгезинге экономист болуп ажылдаан.

Ол 2018 чылдан эгелеп, 55-ки аңгы гвардейжи мотоадыгжы (даг) бригадазынга шериг албанын эрттирип турар.

2022 чылдан эгелеп, бодунуң дайынчы бөлүүнүң кежигүнү кылдыр, ол тускай шериг операциязынга киржип турган. Луганск Улусчу Республика (ЛУР) болгаш Донецк Улусчу Республика (ДУР) девискээринге шериг ажыл-чорудулгазының киржикчизи. Үш катап аар кемдээшкин алган.

2022 чылдың июньда 55-ки гвардейжи бригаданың мотоадыгжы батальонунуң миномёттуг взводунуң командири кылдыр томуйлаттынган, 2022 чылдың декабрьда улуг лейтенант эргезинге чедир бедиткен.

2024 чылдың февраль 22-де Россия Федерациязының Маадыры хүндүлүг атты тывыскан.

2024 чылдың сентябрьдан бээр Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) дөрткү чыыжының депутады.

Маадырлыг чоруу

Чалым Чүлдүм-оол Украинага тускай шериг операциязының үезинде янзы-бүрү девискээрлерге дайынчы даалгаларны күүседиринге эрес-дидим чорукту болгаш арга-дуржулгазын көргүскен. 2023 чылдың декабрь 15-те Донецк Улусчу Республиканың Водяное суурунуң девискээринде ол Украинаның Чепсектиг Күштериниң техниказының шимчеп турар колонназын тыпкаш, дораан-на ынаар халдап, дайзынның ийи бронетехниказын боду узуткаан. Гвардияның улуг лейтенантызы Чүлдүм-оолдуң командылалының адаанда кижилеринге берген шудургу даалгазының ачызында Украинаның Чепсектиг Күштериниң техниказының база үш кезээн узуткаан, Украинаның чепсектиг күштериниң он кежигүнүн узуткаан.

Шаңнал алганы

Россияның Президентизи Владимир Путин Чалым Чулдум-оолду Россияның Маадырының «Алдын Сылдызы»-биле шаңнаан (2024)

Чалым Чүлдүм-оолду Россияның Маадырының «Алдын сылдызы»-биле шаңнаар байырлыг хемчег Кремльдиң Екатерина залынга 2024 чылдың май 30-де болуп эрткен. Ол хүн ооң-биле чергелештир Россия Федерациязының Маадыры деп хүндүлүг атты гвардияның бичии сержантызы Альберт Зайнуллин, капитан Николай Соколов, биче лейтенант Анатолий Иванов болгаш подполковник Александр Евтодийге тывыскан. Шаңнал тыпсып турар үеде, Россияның Президентизи Владимир Путин Россияның Чепсектиг Күштериниң дайынчыларының чурттуң ниити бот догунаан байдалын быжыглаарынга база чаа регионнарның айыыл чок чоруун хандырарынга кол ролюн демдеглээн:

Силерни шупту чонувус деткип турар. Силер Россияның ёзулуг чөленгиижи болгаш камгалакчылары-дыр силер. Силер төлептиг сорулгаларже, тиилекчилерниң салгалының эрес-дидимин болгаш ёзулуг акы-дуңмалышкы чорукту көргүзүп турар силер.

Россияның Маадырлары Анатолий Иванов, Чалым Чүлдүм-оол, Альберт Зайнуллин база Найырал ордени-биле шаңнаткан актёр Стивен Сигал (2024)

Шаңнатканнарның аразында Стивен Сигал база бар, аңаа Найырал орденин тывыскан. Американың артизи 2022 чылдан эгелеп ТШО-нуң маадырлары болгаш Донбасстың чурттакчыларының дугайында документалдыг фильмни тырттырып эгелээн. Бодунуң чугаазында ол Украинага шериг операцияларынга киржип турар кижилерниң сорулгазы тускай шериг операциязының географтыг хемчээлинден элээн делгереңгей деп демдеглээн, олар делегейниң шупту чурттарынга айыыл чок чоруктуң гарантияларын дилеп, ядерлиг дайынның эгелээрин болдурбас;

Бо дээрге эки биле бактың аразында дайын-дыр. Шупту регионнар, шупту чурттар болгаш шупту чоннар мегечи прессаның бо чүдек-бужар чүвезинге чагыртып, мегелеттирбейн, чаңгыс демниг болур ужурлуг. Херек кырында чүү болуп турарын көрбейн турар улусту кижизидеринге дузалажыр ужурлуг бис..

Шаңналдары

• «Россия Федерациязының Маадыры» (22.02.2024, № 1371) — тускай шериг операциязының даалгаларын күүседирде көргүскен эрес-дидим чорук болгаш маадырлыг чорук дээш;
• II-ги чаданың селемелерлиг «Ада-чуртуң мурнунга ачы-хавыяазы дээш» орден (17.04.2023, № М27455);
• Россия Федерациязының Президентизиниң Өөрүп четтириишкин бижии (21.07.2022) — командылалдың дайынчы даалгаларын үлегер-чижектиг күүседири дээш база шериг хүлээлгезин күүседиринге ачы-дузазы дээш;
• Ийи катап «Эрес-дидим чорук дээш» медальдар (2023, 2024);
• Ийи катап «Дайынчы шылгарал дээш» медальдар (2022, 29.11.2023, №91110);
• «Тускай шериг операциязының киржикчизинге» медаль (27.04.2024, № 760);
• Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) Хүндүлүг бижии.

Улай көр

• Доңгак Мерген Очур-оолович
• Куулар Буян Федорович

Демдеглелдер