Өөредилге чылы
| Өөредилге чылы | |
|---|---|
| «Протон» школазында байырлал шугуму, 2017 чылдың сентябрь 1 | |
| Ажыглаар адыры | Өөредилге |
Өөредилге чылы (орус. Учебный год) — өөредилге албан черлеринде өөредилге ажыл-чорудулгазының үргүлчүлелин айыткан түр үе-дир[1].
Понятие
«Өөредилге чылы» деп билигни чылга санаан өөредилге чорудуунуң эргилдези кылдыр тодарадыр.
Өөредилге чылын өөредилге ажыл-чорудулгазы онаажыр бот-боттарының соондан дараазында календарь чылдарының дугаарлары-биле демдеглээри чаңчыл апарган. Чижээ, «2025/2026 өөредилге чылы»[2].
Өөредилге чылының үргүлчүлели
Өөредилге чылының эгези болгаш төнчүзү делегейниң аңгы-аңгы чурттарында ылгалдыг. Чурттуң хоойлужудулгазында үе быжыглаттынган. Кичээлдерниң эгези болгаш төнгениниң чиге хүнүн өөредилге чери болганчок-ла боду тодарадыр бүрүн эргелиг[3].
Европа күрүнелеринде өөредилге чорудуу август, сентябрь айларда эгелээш, май, июнь айларда доостур. Чижээлээрге, август ортан үезинде Дания, Финляндия, Швецияга, а сентябрь айның бирги чартыында Австрия, Франция, Испания, Италияга школалар ажылдап эгелээр. Германия биле Швейцарияга регион аайы-биле өөредилге чылы август ортан үезинде-даа, сентябрь төнчүзүнде-даа эгелеп болур[3][4].
АКШ биле Канадада чаңгыс аай стандарт чок. Хүннер күрүнениң/можунуң хоойлужудулгазын тодарадыр, ынчалза-даа өөредилге черлеринче кичээлдер күстүң эгезинде эгелээр болгаш чайның эгезинде доостур[3].
Латин Американың кезек чурттарында бирги өөредилге хүнү февраль эгезинде (Аргентина, Бразилия, Коста-Рика) болур. Чилиге өөредилге чылы март 1-де, а Кубага болгаш Мексикага сентябрь эгезинде эгелээр.
Австралия биле Чаа Зеландияга уруглар январь-февраль төнчүзүнде өөренип эгелээр[3].
Африка күрүнелеринде өөредилге календарьлары аңгы-аңгы. Чижээлээрге, ЮАР биле Танзанияга өөредилге чылы январьда, Суданда мартта, Алжирге, Туниске, Египетке, Мароккога, Эфиопияга, Сомалиге, Нигерияга сентябрьда эгелээр.
Азияда база чаңгыс эп-сеткил чок. Чижээлээрге, сентябрь 1-де өөредилге чорудуу Кыдатка, Моолга, Казахстанга, Киргизияга, Таджикистанга, Туркменияга эгелээр, а январь 2-де — Сингапурга, марттың баштайгы хонуктарында — Мурнуу Көреяга, апрель 1-де — КНДР-ге, а майда — Таиландыга, июньда — Филиппиннерге, июльда — Индияга болгаш Непалга болгаш өске-даа чурттарга эгелээр[3].
Россияда
Өөредилге чылының дургузунда школаның чаңгыс клазынга, дээди азы ортумак тускай өөредилге чериниң чаңгыс курузунга өөренир.
Россияда хүндүскү өөредилге чылы сентябрь 1-де эгелээр, ону «Билиглер хүнү» дээр. Ынчалза-даа өөредилге албан чериниң шиитпири-биле өөредилге чылының эгезин чылдырып болур, ынчалза-даа ийи айдан көвүдевес[5].
Хүндүскү-бот база бот-өөредилге хевирлери-биле өөредилге чылының эгезин өөредилге организациязы тодарадыр.
Өөредилге албан чериниң бадылааны өөредилге планы ёзугаар өөредилге чылы доостур[1]. Школаның доозукчу класстарынга өөредилге чорудуун түңнел аттестация-биле доозар[6].
Өөредилге эргилделери
Школаларда
«Россия Федерациязында өөредилге дугайында» хоойлу ёзугаар[7] школалар өөредилге эргилделерин — улдуңнарга, триместрлерге азы биместрлерге өөредилгени боттары чарып ап болур[8]. Аналогичные способы деления учебного года существуют и в других странах мира[9].
Улдуңнар
Улуңнарлыг система өөредилге чылын дөрт кезекке чарар[10]:
- бирги улдуң — сентябрьдан октябрь төнчүзүнге чедир;
- ийиги улдуң — ноябрьдан декабрьның төнчүзүнге чедир;
- үшкү улдуң — январьдан март төнчүзүнге чедир;
- дөрткү улдуң — апрельден май төнчүзүнге чедир.
Улдуңнуг өөредилге системазында школачылар чылда дөрт катап каникулдарже үнер[8].
Триместрлер
Триместрлиг (модульдуг) системада өөредилге чылы «5 + 1» принцип ёзугаар модульдарга хувааттынып турар: беш өөредилге неделязының соонда каникулдар неделязы болур[10].
Биместрлер
Өөредилге чылы чеди неделя беш өөредилге үелеринге (биместрлерге) чарлып турар, оларның аразында — ийи неделя беш дыштанылга үелери. Алдыгы биместр дээрге, чайгы дыштанылга болур, ол ийи ай үргүлчүлээр[8].
Колледжтерде болгаш дээди өөредилге черлеринде
Ортумак-тускай болгаш дээди өөредилге албан черлеринде өөредилге чорудуун хемчээр эге хемчег семестр (лат. sēmestris (*secsmestris) деп латин сөстен фр. semestre француз дыл таварыштыр «алды айлыг»). Түңнел вариантыда бир семестр дээрге, чартык чыл-дыр. Өөредилге үези доозулган соонда шылгалда сессиязын томуйлаар[11].
Каникулдар
Өөредилге чылында каникулдар — өөредилгеден хостуг өөредилге чорудуунуң үези база кирип турар [2].
Каникуллдарның үргүлчүлээшкини өөредилге стандарты-биле чурумчуттунар.
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 Вопрос: Что такое календарный год, что такое учебный год? Корректно ли говорить о "полугодиях" учебного года применительно к временным периодам с сентября по декабрь и с января по август и издавать приказы о выплате стипендий учащимся в соответствии с указанными временными рамками? (ответ службы Правового консалтинга ГАРАНТ, декабрь 2013 г.). base.garant.ru. Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 Сфера образования — документация. docs.istina.msu.ru. Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 По школьному календарю: когда начинается учебный год в разных странах (неопр.). Forbes.ru (3 сентябрьның 2024). Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Как устроен учебный год в разных странах мира: где-то начинается в январе, а где-то летние каникулы – всего месяц (2022-08-31). Хынаан 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Учебный год начинается 1 сентября \ 2025-2024-2023 год \ Акты, образцы, формы, договоры \ КонсультантПлюс. www.consultant.ru. Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Статья 59. Итоговая аттестация \ КонсультантПлюс (неопр.). www.consultant.ru. Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Статья 28. Компетенция, права, обязанности и ответственность образовательной организации \ КонсультантПлюс (неопр.). www.consultant.ru. Хынаан ай-хүнү: 19 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 3 Ирина Кочковая. Триместры, четверти, модули, биместры в школе. В чем различие? (2022-08-05). Хынаан 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Как устроены школы в разных странах мира (2017-09-01). Хынаан 19 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 Школьные каникулы 2025/2026. Расписание по четвертям и триместрам (2025-08-18). Хынаан 19 сентябрьның 2025.
- ↑ Семестр: что это такое, сколько месяцев длится в учебном году в колледже, ВУЗе | Университет Синергия. synergy.ru. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2025.