Пугачёв Сергей Викторович

Рувики деп сайттан
Сергей Пугачёв
Сергей Викторович Пугачев.jpg
Флаг
Тыва Республиканың Чазаандан Россияның Федерация Чөвүлелиниң кежигүнү
Флаг
2001 чылдың декабрьның 24 — 2011 чылдың январьның 3
Ооң соонда Галина Максимовна Мунзук

Төрүттүнген хүнү 1963 февральдың 4(1963-02-04) (63 года)
Өөнүң ишти чарылган. Александра Толстая[2]
Ажы-төлү дөрт оолдуг, бир кыстыг
Ажыл-ижи банкир, Межпромбанктың ээзи, делегей чергелиг инвестор, хөй-ниитичи, политик
Шаңналдары
RUS Medal In Commemoration of the 1000th Anniversary of Kazan ribbon.svg
Орден Святого благоверного князя Даниила Московского I степени Орден святого преподобного Серафима Саровского III степени
Сайт pugachevsergei.com
Логотип РУВИКИ.Медиа Пугачёв Сергей Викторович

Сергей Викторович Пугачёв (төр. 1963 февральдың 4, Кострома[d]) — Россияның банкири чораан, Межпромбанктың ээзи, сайгарлыкчы, делегей чергелиг инвестор болгаш күрүне ажылдакчызы, техниктиг эртемнерниң доктору.

Ол Францияда чурттап турар, ында ол 2012 чылда орус хамааты эргезинден ойталаан болгаш, хамааты эргелиг[1].

2025 чылдың май 13-те Москваның Тверской суду Пугачевти 28 млрд ажыг рубльди оорлаан дээш, заочно 14 чылга шииттирген[3].

Допчу намдары

Пугачевтуң эрте үезинге хамаарыштыр бүзүрелдиг хөй-ниити медээзи чок. Бодунуң чугаазы-биле алырга, Пугачев ортумак өөредилгезин Украинага 1969 чылда эгелээн. Ооң дээди өөредилгезиниң дугайында медээлер аңгы-аңгы[4].

Ленинградтың Василеостровский район судунуң парлалгага чаңгыс эвес удаа парлаттынган документилери-биле алырга, Пугачевту 1984 чылдан бээр полиция мегелээшкин дээш дилеп турган. 1986 чылдың май 26-да ону мегелеп, күш-ажыл дээш өнчү-хөреңгизин хавырып алгаш, үш чылдың хоругдалга шииттирген. Ол кеземчезин Ярославль облазында тудуг объектилеринге эрттирген[5][6].

Константин Ширшовтуң парлалга хыналдазындан Генералдыг прокурор Юрий Чайкага киирген дилээнден:

Пугачев эжи болгаш коллегазы Егоровтан чаа машина садып бээрин аазааш, 5500 рубльди чээлиге алган. Пугачевтиң чугаазы-биле алырга, ооң ачазы ол машинаны садып ап шыдаан. Егоров ол машинаны-даа, наличканы-даа көрбээн.

Журналистерге көргүскен документилер ооң үш дээди эртеминиң шын барынга хамаарыштыр чигзиниглиг[7][8], ооң албан езузунуң биографиязы, ол ышкаш ооң ажыл-чорудулгазының ному. Ынчалдыр 1983 чылдан 1991 чылга чедир ССРЭ-ниң тудуг банкызының Красногвардейский салбырынга ажылчын книжказында бижээни дег чаңгыс-даа хүн ажылдаваан[9].

Пугачев 1991 чылда «Чөөн чүктүң садыг банкызын» тургускан, ол ССРЭ-ниң бир дугаар кооперативтиг банкыларының бирээзи апарган.

Хууда сайтыда бижээн медээлер ёзугаар, Пугачев 1991 чылдан 1994 чылга чедир АКШ-ка чурттап турган (бодунуң ажыл-херээн хайгаараар дээш Россияга кезээде барып турган). 1994 чылдан эгелеп Францияда чурттап чоруур. Ол бодунуң улуг бизнес төлевилелдерин Францияга, Люксембургка, АКШ-ка, Россияга болгаш Великобританияга чорудуп турган.

Сергей Пугачев 1992 чылда Делегей чергелиг үлетпүр банкызын  (орус) тургускан.

1990 чылдарның төнчүзүнде Тыва Республиканың Улуг-Хем кожуунда геология шинчилелдериниң лицензиязын тудуп турган «Енисей» үлетпүр компаниязын садып алган.

Шинчилел болгаш шенелде бүдүрүлге үезинде делегейде эң улуг кокстуг хөмүр-даш шыгжамыры делегейниң мурнакчы даг-болбаазырадылга компаниялары-биле кады тывылган. ЭПК 2000 чылда Элегест шыгжамырында хөмүр-дашты шинчилеп, казып тывар лицензияны алган. Ооң-биле чергелештир Сергей Пугачев «Балтика» деп верфьке, «Северная верфь» деп верфьке үндезилеттинген корабль тудар комплексти тургузарынче акша-хөреңгизин киирген, 60 механиктиг бүдүрүлгелер Европада эң улуг апарган.

2000 чылдарның эгезинде ол бодунуң активтерин Каттышкан Үлетпүр Корпорациязының башкарылгазынга чыып алган (2008 чылдан 2010 чылга чедир хамаарышпас санаашкыннар ёзугаар), ниити өртек-үнези 12 млрд ажыг доллар турган.

2004 чылдың июньда банкының удуртукчузу Сергей Веремеенконуң директорлар чөвүлелинден дүжүп, Межпромбанктың өнчүзүнден үнүп, бодунуң үлүүн партнерларга садыпкан деп билдинген. Ол-ла дораан, банкының үлетпүр активтерин эжелеп алыр дээш, хааглыг акционерлиг ниитилел «Юнайтед Индустриал Корпорейшн» тургустунган. «Межпромбанктың» удуртукчулар чөвүлелиниң кежигүнү база башкарыкчы директору Александр Гнусарев чаа субъектиниң директорлар чөвүлелиниң даргазы апарган. Ынчалза-даа 2006 чылда Межпромбанктың эң-не шын ээлери Пугачевтарның өг-бүлезиниң кежигүннери (акцияларның 72 хире хуузу), Гнусарев (6 %) болгаш өске-даа элээн каш удуртукчулар турган деп илереттинген[4].

Сергей Пугачев 2009 чылда Францияның хамаатызы апарган[10]. Пугачев 2012 чылда орус хамааты эргезинден ойталаан билдириишкинни бижээн[1].

2011 чылда Пугачев Францияга хомудал киирген, ооң түңнелинде ДИА-ның элээн каш бедик албан-дужаалдыг ажылдакчыларының үндүрүг негеп, коргудуп турары-биле холбашкан кеземче херээн үндүрген. Бир чыл эрткенде, Пугачев Гааганың судунга Россияга удур судче хомудал кииреринге белеткел эгелээнин чарлаан[11].

Россияда 2013 чылда Пугачевка хамаарыштыр кеземче херээн оттурган. 2013 чылдың декабрьда күрүне Москваның Арбитраж судунга Пугачевка удур дузаламчы харыысалга дугайында билдириишкин киирген, ооң соонда истелге комитеди Межпромбанк херээнге хамаарыштыр Пугачевти дилээрин чарлаан[12][13].

2014 чылдың июньда Россия Федерациязы Лондоннуң Дээди Судунче Москваның Арбитраж Судунга хамааты дузалал негелдени деткиир ортулук хемчеглер дугайында билдириишкинни киирген[14].

2014 чылдың июль 11-де Лондоннуң Дээди Судунуң судьязы Хендерсон, буруудаттырган кижини кыйгырбайн, аңаа дыңнатпайн, Сергей Пугачевтиң Англияда өнчү-хөреңгизин доңурар дугайында шиитпирни үндүрген, база-ла Пугачевти бүгү делегейге дорт азы дорт эвес ээлеп турар бүгү өнчү-хөреңгизин ажыдарынче албадапкан[15][16]. 2015 чылдың март 2-де Лондоннуң Дээди Судунуң судьязы Смит Пугачевту Англия биле Уэльстен үнерин хоруп, шупту паспорттарын болгаш орук документилерин Хоган Ловеллске (ол судка Россия Федерациязының сонуургалдарын төлээлеп турар) хүлээдип бээрин дужааган[17]. 2015 чылдың майда Великобританияның полициязы Пугачевтуң хууда машиналарының адаандан чаалап алыр херекселдерни тыпкан. SO15 контртерроризм албаны истелгени хүлээп алган, а Пугачев биле ооң өг-бүлезинге күрүне камгалалын алган (амгы үеде ол херекти Францияның хоойлу-дүрүм камгалаар органнары шинчилеп турар). Пугачевту Россияга-даа, даштыкыда-даа (2010 чылдың мурнунда-даа, соонда-даа) хөй катап өлүрер оралдажыышкыннарның темазы болган. Камгалакчылар халдаашкыннарда кемдээшкин алган[18].

Интерполдуң Россияның бюрозу 2014 чылдың ноябрь төнчүзүнде бодунуң сайтызынга Пугачевту дилээр дугайында медээни салган[19]. Адвокаттарының хомудалының соонда, Пугачевту Интерполдуң дыңнадыглар баазазындан үндүрген[20].

2015 чылдың июнь 23-те англи судьяның дужаалын үрээн Пугачев Англия биле Уэльстиң юрисдикциязындан үнүп, чажыт Францияже көжүп чорупкан[21].

2015 чылдың сентябрь 21-де Пугачев Россияның өнчү-хөреңгизин казып алганы дээш Гаагада Арбитражтың доктаамал судунга удур 12 млрд долларлыг искти киирген. Нью-Йорктуң King and Spalding​​ юридиктиг фирмазы судче хомудалды шиитпирлээн[22][23][24].

2015 чылдың декабрь 3-те Англия биле Уэльстиң Дээди Суду Пугачевту судтуң хоойлузун үрээн деп буруудадыышкын-биле тудуп хоругдаар дугайында чарлыкты үндүрген. 2015 чылдың декабрь 22-де судья Роуз Пугачевти судту тоовайн турары дээш ийи чылга хоругдаан, шиитпиринге Пугачевтиң амы-тыны айыыл-халапка таваржып турар деп бүзүрээр үндезиннерлиг деп демдеглээн[25].

Россияның Дээди Суду 2016 чылдың январь 30-де Пугачевтуң «Межпромбанктың» хүлээлгелери дээш ону дузалал харыысалгалыг деп санап турар адакы судтарның шиитпирлерин катап көөр дугайында дилээн хүлээп албаан, Пугачевтан 75,6 млрд рубль хире акшаны чыып алган[26].

2016 чылдың апрельде Пугачевтуң адвокады Карина Москаленко Россия Федерациязының дузаламчы харыысалга дээш хамааты иск үезинде кылган кем-херек үүлгедиишкиннериниң дугайында ЕСПЧ-же билдириишкинни киирген. Июль 5-те хомудалды судка бүрүткеткен, суд херекти «техниктиг аргалыг болза дүрген» дыңнап эгелээрин даңгыраглаан. 2016 чылда француз фирма Lazareff Le Bars Пугачевту судка төлээлеп эгелээн.

2016 чылдың июнь 17-де Пугачевтуң адвокаттары профессор Томас Клейни Гаагада Делегей чергелиг Трибуналдың Россия Федерациязынга удур арбитраж негелдезин дыңнаар дээш арбитр кылдыр томуйлаан[27].

Диссертацияларының камгалалы

Пугачев ийи диссертацияны камгалап, техниктиг эртемнерниң кандидады болгаш доктору деп аттарны алганы билдингир. Ооң бирги диссертациязы «Банкының инвестиция политиказын башкарарының аргалары болгаш модельдери» деп 1994 чылда Билиглер методологиязының университединге бижээн, 1995 чылдың март 15-те Москваның тудуг инженериязының күрүне университединиң диссертация чөвүлелиниң мурнунга Пугачев камгалаан. Пугачевтуң удуртукчузу ооң коллегазы Веремейенко турган, ол 1994 чылдың март айда база-ла ол-ла университетке «Труба транспортунда улуг инвестиция төлевилелдерин үнелээр болгаш шилип алырының аргалары болгаш модельдери» деп диссертациязын камгалап, техниктиг эртемнер талазы-биле доктор эртеминиң дипломун алган[4].

Оон аңгыда Пугачев бүгү-российжи хөй-ниити организациязының кежигүнү апарган, Россияның инженерлер академиязы — ССРЭ-ниң инженер академиязының салгакчызы, 1990 чылдың майда тургустунган болгаш «эртем биле үлетпүрнү холбаар идепкейлиг ажылга» киржип турган. Межпромбанк 1993 чылдан эгелеп академия ажылдакчыларын янзы-бүрү бүдүрүлгелерниң эксперт үнелелдеринге хаара тудуп турар. Олар база кады Инвестиция төлевилелдериниң делегей чергелиг институдун тургускан, аңаа чээли бээр программаны тургузары-биле аңгы-аңгы регионнарның болгаш бүдүрүлгелерниң сан-чурагайлар баазазын тургузар даалганы берген. Ол институтту база-ла академияның кежигүнү Веремеенко удуртуп турган, а Пугачев 1992 чылдан 1997 чылга чедир институтка лаборатория болгаш кафедра эргелекчизи бооп ажылдап турган[4].

Чамдык дыңнадыглардан алырга, 1990 чылдарның ортаа үезинде Россияның Дээди аттестация комитединиң даргазы Николай Карлов, Дээди аттестация комитединиң дүрүмүнге удурланып, Инвестиция төлевилелдериниң делегей чергелиг институдунга кандидат диссертацияларны камгалаар тускай чөвүлелди ажыдарын чөпшээрээн. Россияның Инженер Академиязы база ындыг эргени дилеп турган. Чамдык эксперттер Дээди аттестация комитеди эртем дипломнарын тыпсырынга «коммерциялыг арганы» ажыглаан деп чугаалаан. Оон ыңай, 1997 чылда ВАК-тың үжен ажыг ажылдакчылары, чажыт диссертациялар болгаш «саң-хөө болгаш бүдүрүлге хүрээлелдеринге улуг сонуургалдыг» идегелдиг сайзыралдарже кирер аргалыг турган, Межпромбанкка салым-чаяанныг счеттарны ажыдып, банкыга чыып, ажылдап кылган медээлери дээш төлевирлерни ап турган деп буруудаткан[4].

Пугачев 2000 чылдың октябрьда Москвага «Кредит албан черлериниң саң-хөө курлавырларын башкарар информация технологияларының хөгжүлдези» деп доктор диссертациязын камгалаан. Албан ёзузу-биле алырга, аңаа техниктиг эртемнерниң доктору деп атты тывыскан. Оон ыңай Пугачев үш монографияны бижээн болгаш чээрби ажыг эртем статьяларын бижээн деп чугаалап турар[4].

Политиктиг карьеразы

1995 чылда Пугачевтуң Интерпромбанкы президент Борис Ельцинге болгаш ооң өг-бүлезинге Еврокарта кредит карталарын үндүргени билдинген. Пугачев бо айтырыгга хамаарыштыр кандыг-даа комментарий кылбаан.

Сергей Пугачев 1995 чылдың декабрьда РФ-тиң Күрүне Думазының  (орус) соңгулдаларынга Сергей Шахрайның «Россияның чаңгыс аай болгаш эп-найырал партиязының» (ПРЭС) ​​федералдыг даңзызы-биле соңгулдаларга киришкен.

1996 чылдың соңгулда кампаниязының үезинде Пугачев президентиже кандидат Борис Ельцинниң соңгулда кампаниязының удуртукчуларының бирээзи турган. Пугачев ооң соонда АКШ-ка ооң харылзаалары Ельцинниң коммунистерге удур тиилелгезинге шиитпирлиг рольду ойнаан деп чугаалаан. Пугачевтиң чугаазы-биле алырга, Республикан партияның кежигүнү Фред Лоуэлл-биле хууда харылзаазын ажыглап тургаш, ол Россияже АКШ-тан политиктиг консультанттар болгаш PR-специалистер командазын эккелген, оларны ынчангы Калифорнияның губернатору Пит Уилсоннуң удуртукчу стратегизи Джордж Гортон баштап турган. Гортоннуң командазы Татьяна Дьяченко-биле кады соңгулда кампаниязын американ политиктиг технологияларның чаңчылдарын ажыглап, Ельцинни эң-не эки кылдыр көргүзүп, коммунистиг эрге-чагырганы катап тургузарының айыылын онзалап көргүскен[28].

1996 чылдың июньда Россияның Президентизи Ельцинниң «Россияның демократиязын хөгжүдеринге улуг үлүг-хуузун кииргени дээш база Россия Федерациязының Президентизиниң соңгулдаларынга 1996 чылда национал соңгулда кампаниязынга белеткелге болгаш эрттиреринге киржилгези дээш» мактал бижик-биле шаңнаткан.

Михаил Задорнов 1998 чылдың октябрьда Вашингтонга МВФ биле Делегей банкызының чылдың-на эртип турар хуралынга Россияның делегациязынче Сергей Пугачевти киирген. Задорнов, чанып келген Төп банкының удуртукчузу Виктор Геращенко-биле кады, Пугачевти МВФ биле Делегей банкызының удуртулгазы-биле ийи талалыг ужуражылгаларга база аппарган. Пугачевту «чедиишкинниг» болгаш, шупту чүвеге хамаарыштыр, «ажылдап турар» банкының удуртукчузу кылдыр көргүскен[29].

Сергей Пугачев 2000 чылдың ноябрьда Россияның үлетпүр болгаш сайгарлыкчылар эвилелиниң (РСПП) директорлар чөвүлелинге соңгуткан. Ол 2000 чылдың ноябрьдан 2003 чылдың январьга чедир Россияның үлетпүр болгаш сайгарлыкчылар эвилелиниң вице-президентизи турган.

Ол Россия-Француз чазак комиссиязының кежигүнү турган. Ол Россия Федерациязының француз «Мистраль» деп вертолет чүдүрүкчүлерин бүдүрер лицензияны садып алырын эгелеп алган[30]. 2009 чылдың ноябрь 23-те вице-адмирал Олег Бурцев Россияның далай флодунуң генералдыг штаб начальнигиниң бирги оралакчызы Санкт-Петербург хоорайга чедип келген. Ол флотка «Мистраль» деп бир вертолет чүдүрүкчүзүн садып алыр херек деп чарлаан, база Россияга ындыг класстың дөрт суднозун кылыр лицензия херек деп чарлаан. 2009 чылдың декабрьда генерал-инженер Ален Косте баштаан француз делегация Пугачевтуң Балтийжи суднолар кылыр черинге бүдүрүлге объектилерин хынаар дээш чедип келген. Олар шөлдерни, корпустуң ажылдаар болгаш станок цехтерин, база үндүрген мөңгүн үрегдекчи «Санкт-Петербург» деп корабльди хынаан. Аян-чорук соонда, Россияның далай флодунга Россияга Мистральдарны бүдүреринге камгалал ажыл-агыйының комплекизинге лицензияны бээриниң дугайында чугаалажыышкыннар эгелээн[31]. 2010 чылдың декабрьда Россия биле Францияның президентилери ийи «Мистраль» класстың корабльдарын садып алырын база орус верфьке база ийи корабльды тудар арганы чарлаан каттышкан дыңнадыгны үндүрген. Мистраль дугуржулгазынга 2011 чылдың январь 25-те Парижке атты салган[32].

Пугачев 2001 чылдың декабрь 24-те Россия Федерациязының сенаторунга соңгуткан. Россия Федерациязының Федерация Чөвүлелинге Тыва чазактың төлээзи кылдыр 2001 чылдың декабрь 26-да бадылаан. Ооң кандидатуразын тыва депутаттарның 80 хире хуузу деткип турган[33]. Тываның Баштыңының чарлыы-биле 2011 чылдың январь 4-те ол албан-дужаалындан эрте дүжүрткен. Пугачев ийи чыл дургузунда республикага келбээн, аңаа төлээзи чок, Тывада байдалды шуут сонуургавас деп чылдагаанны айыткан. Албан ёзузунуң сөстери болза «ол бодунуң хүлээлгелерин ажыы-биле херекке албайн, республикага кандыг-даа деткимчени көргүспейн турган»[34].

Инвестициялары

С. В. Пугачев 1991 чылда ССРЭ-ниң бир дугаар кооперативтиг банкыларының бирээзи — Чөөн чүктүң садыг банкызын тургускан. Ол ында бодунуң үлүүн 1993 чылда садыпкан.

1992 чылда ол «Интернешнл Индустриал Банк» ООО-нуң үндезилекчилериниң бирээзи апарган (Пугачев 25 % ээлеп турган), ол даштыкы валюта-биле ажыл-чорудулганы чорудар лицензияны бир дугаарында алган[35]. Межпромбанк эгезинде «венчурлуг инвестиция фондузу» кылдыр тургустунган, ол салым-чаяанныгларны өлүрүп турар эвес. Банк айыыл-халапка таварышкан, ынчалза-даа идегелдиг активтерни дилеп, оларның хөгжүлдезинге акша-хөреңгини киирген, ооң соонда оларны садыпкан. Банк Россияда эң улуг 10 банкыларның санынче кирген болгаш капиталы-биле чурттуң эң улуг чээли албан чери (175 млрд рубль). Ол ышкаш Visa International биле MasterCard Worldwide системаларының кол кежигүнү турган, бодунуң болбаазырадылга төвү-биле. Ол чеди будуктуг турган.

2002 чылдың январьда Пугачев Делегей чергелиг үлетпүр банкызының директорлар чөвүлелиниң даргазының албан-дужаалындан дүжүп берген, ол 2001 чылдың декабрьда ООО-дан хааглыг акционерлиг ниитилелче шилчий берген. Чамдык медээлер ёзугаар, сенатор кылдыр соңгуткан соонда, Пугачев банкыда акцияларга ээ эвес апарган (өске үндезиннер аайы-биле 5 хуудан эвээш акцияларының ээзи деп турар)[36].

Сергей Пугачевтуң 2003 чылда албан езузунуң ортумак чылда орулгазы 7 млрд ажыг рубль деп дыңнаткан. 2010 чылда үнген сан-чурагайлар-биле алырга, ол 3 млрд рубльди ажылдап алган, өске шупту российжи сенаторларны элээн ажа берген[37].

Сенатор тургаш, Пугачев бодунуң шупту активтерин Каттышкан Үлетпүр Корпорациязының (UIC) удуртулгазынче шилчиткен. UIMC Россияның экономиказының янзы-бүрү адырларында активтерни башкарып турган. Янзы-бүрү санаашкыннар-биле алырга, оларның үнези 15 млрд доллардан ажа берген[38].

Хеме тудуу адырында активтери

1990 чылдарның төнчүзүнде Сергей Пугачев Санкт-Петербургтуң корабль тудар болгаш инженер компанияларының акцияларын садып ап эгелээн. UIC бөлүү Северная Верф деп верфьти, Балтиканың верфьти болгаш Айсбергтиң Төп Дизайн Бюрозун контрольга алган. Борис Кузык, президент Борис Ельцинниң шериг-техниктиг кады ажылдажылга талазы-биле дузалакчызы база 1994—1997 чылдарда Росвооружениениң генералдыг директору Александр Котельниктиң эжи, Пугачевка «Северная Верф» компанияны садып алырын сүмелээн. Конкурстуг тендерниң соонда, Пугачев «Северная Верф» компанияның ээзи апарган. СМИ-ниң медээлери-биле алырга, Пугачев ол үеде Балтийжи верфьтиң кол үлүг-хуу ээзи турган болгаш арткан 100 % үлүг-хуузун садып алыр дугайында керээни чарып турган. Аналитиктер Пугачевтуң чаа активин үнелээн, ында 700 миллион доллар өртектиг заказтар книжказы турган[39].

Ооң соонда Пугачев Санкт-Петербургка улуг хөгжүлде төлевилелин эгелээн, хоорайның төвүнде Васильевский аралында 70 га черни сайзыраткан. Төлевилелди, эрги Балтика верфь черинге чурттакчылыг районну тудар, федералдыг чазак биле губернатор Валентина Матвиенко деткип, хоорай хөгжүлдезиниң планынче киирген. Ол 4,5 миллион дөрбелчин метр чедир чуртталга бажыңнарын тударын көрдүнген. Ооң компаниязы, OPK-Development, төлевилелди удуртуп турган[39].

Баштайгы чугула сорулга — «Россия» хууда яхтаны чаартыры болгаш тудары[40].

Пугачев, Францияның хамаатызы болгаш Делегей чергелиг кады ажылдажылга талазы-биле Россия-Франция комиссиязының кежигүнү болганда, Россияга Францияга «Мистраль» вертолет чүък сөөртүр машиналар тудар лицензияны алыр керээни идепкейлиг лоббилеп турган, ол керээ 1,5 млрд евро өртектиг[41].

2005 чылда Сергей Пугачевтиң тургузуглары ОАО «Балтика завод»-туң контрольдуг үлүүн алган[42].

Сергей Пугачев «Северная Верф» биле «Балтийская верфь» компанияларда немелде үлүг-хуузун садып алырынче кичээнгейни угландырган. Ол Айсберг дизайн бюрозун садып алган. Сөөлүнде барып, Пугачевтуң корабль тудуунуң активтеринде ээзи — «Соңгу Верфте» 75,82 %, «Балтийский заводта» 88,32 %, «Айсбергте» 64,82 % чедир өскен[43].

2007 чылда Россияның Чазаа верфьтерде үлүг-хуузун быжыглаар сорулга-биле USC-ни тургускан; күрүне чаа тургустунган корпорацияның 100 % акцияларынга ээ турган. Корпорацияның директорлар чөвүлелин 2008 чылда Чазак Даргазының оралакчызы Игорь Сечин удуртуп турган. Ажыл-чорудулгазының баштайгы үезинде USC Айсберг дизайн бюрозу (24,49 %) болгаш Северная Верф верфь (20,96 %) үлүг-хуузун алган.

2009 чылдың ноябрьда Пугачев биле Путин ужурашкан. Путин чазактың Пугачевтуң корабль тудуунуң шупту активтеринде үлүг-хуузун күрүнениң өнчүзүнче садып алыр күзелин илереткен. Саң-хөө сайыды Кудрин ол садыглаашкынга федералдыг бюджеттен 5 млрд.[44].

БДО-нуң 2010 чылдың июльда үндүрген санаашкыны-биле алырга, верфьтерниң үлүг-хуузунуң өртээ 101,36 млрд орус рубль (2010 чылдың курзу-биле 3,5 млрд. АКШ доллары); смета келир үеде керээлерни киирбээн[45].

2011 чылда Чазак Даргазының оралакчызы Козак-биле ужуражылга болган, Пугачев биле РФ-тиң Төп банкызының аразында корабль тудар компанияларның акцияларын садар талазы-биле дугуржулга дугуржулгазын чарар дугайында дужаалды берген. Дугуржуп алган шиитпирни 2011 чылдың октябрь 13-ке чедир негеп турган. Төп банкы Номура банкының төлээлеринге чугаалажыышкыннар эрттирер даалганы берген. Сөөлүнде Төп банкының вице-президентизи Шевцов бо япон банкыга Россияның курлавырларын тургузарын сайгарып чугаалажыр дээш, Номураның удуртукчузунуң Москвага аалдап келгенин чарлаан[46].

2012 чылда эрткен аукционнарның түңнелинде, «Северная Верф», «Балтика верфь», «Дизайн Бюро Айсберг» компанияларның акцияларын USC 12,7 млрд рубльге садып алган[47][48].

Даштыкы активтери

2000 чылдарда Пугачев Россиядан дашкаар янзы-бүрү активтерни чаалап алган: ол 20 чуртка янзы-бүрү дылдарда дамчыдып турган Luxe телеканалды ажыткан.

Владимир Путин 2002 чылда Пугачевка даштыкыже үндүр сөөрткен капиталды эгидип бээриниң дугайында хоойлужудулга эгелээшкинин киирерин саналдаан[49].

Сергей Пугачев 2007 чылда француз бакалейный бажың Hediard садып алган. Ол керээни «российжи капиталдың делегей рыногунче үнери» деп адаан, ону Абрамовичтиң 2003 чылда «Челси» футбол клубун садып алганы-биле деңнээн[50].

2008 чылда, яхта, иштики болгаш мебель дизайнынга тускайлаттынган Дэвид Линли Холдингс Лимитедтиң чартыын Лорд Дэвид Линлиден садып алган[51].

2009 чылдың август айда Пугачев американ фармацевтиктиг компания Biopure Corporation-ну садып алган, ооң фондулуг рынок өртээ 3,5 млрд долларга четкен[52].

Ортумак садыг-саарылга одуругларын катап тургузарының төлевилели

Хөй талалыг гостиница комплекизин тудар деп планнаттынган Ортумак садыг-саарылга одуругларын катап тургузарының төлевилелин Президентиниң өнчү-хөреңги башкарылга департаментизи 2000 чылда ажылдап кылган; 2004 чылда Сергей Пугачевтуң Каттышкан Үлетпүр Корпорациязы (UIC) төлевилелдиң инвестору апарган[53]. Президентиниң өнчү эргелел эргелели Пугачевтуң субъектилери-биле Кызыл шөлде СТР-ни чаартыр болгаш хөгжүдер талазы-биле инвестиция дугуржулгазынга атты салган (чарыгдалдар дээш компенсация кылдыр). Беш сылдыстыг гостиница комплекизин, «Кремлёвский» (Кремль) ажыдар план турган[54]. Төлевилелди Кожин таныштырган, ол инвесторну шилиирде шыңгыы байдалдарны, ооң иштинде тудугнуң төөгүлүг кезээнге ээзин бүрүткедириниң болдунмас чоруун база мурнуку ээзинге (Камгалал яамызынга) долу баш бурунгаар төлевир-биле 60 миллион доллар компенсация негелдезин айыткан. Түңнелинде, чүгле Каттышкан Үлетпүр Корпорациязы негелделерни хүлээп алган. Камгалал яамызының компенсациязын Пугачевтар боттарының акша-хөреңгизинден төлеп турганнар. Эксперттерниң санаашкыны-биле алырга, бир дөрбелчин метрниң өртээ 100,000 доллардан ажа бээр, Лондонга бодаарга аар[55]. Кремль комплексти тургузарынче архитектор Жан-Мишель Вильмотту чалаан[56].

Сергей Пугачев Кызыл шөлде тудугларның чуртталга кезээнге (40 муң дөрбелчин метр хире) оларны тудуп дооскан соонда, ол ышкаш 2 га чер участогунга, Кремль гостиницазын ажылдадыр болгаш башкарар концессияны алган. Оон аңгыда Пугачевтуң компаниязы Камгалал яамызынче 1,5 млрд рубльди шилчиткен. Счеттар палатазы ооң соонда аңгылаан акша-хөреңгиниң хөй кезиин оорлаан деп шиитпирлээн. Эрнст биле Янгтың саналы-биле алырга, чүгле инвестиция дугуржулгазы экономиктиг кризис үезинде 950 миллион долларга үнелеттинген[57].

Пугачев 2008 чылда рынок өртээ-биле садып-саарарынга чөпшээрешкен. Ооң түңнелинде Россияның чазаа «2009 чылдың федералдыг бюджединиң дугайында» федералдыг хоойлуда Пугачевка компенсацияны көрдүнген. Арткан компенсацияны 2010 чылдың бюджединче киирген.

РФ-тиң Президентиниң өнчү эргелели 2009 чылда керээни чаргаш, Кызыл хоорайның өнчү-хөреңгизин Федералдыг камгалал албанынче шилчиткен. Сөөлүнде барып, компенсация төлевээн, а гостиницаның төөгүзү төнмээн[53]. Пугачев 2011 чылдың март айда бодунуң «Средние Торговые Ряди» ООО таварыштыр 41 млрд рубльди суд шиитпири-биле эгидип алырын оралдашкан. Саң-хөө яамызынга удур төлевилелди каапканы дээш компенсацияны негеп, судче хомудал киирген[58].

Енисейниң үлетпүр компаниязы

Сергей Пугачев Улуг-Хемниң хөмүр-даш шыгжамырында (Тыва Республика) Элегест бедик черлерин хөгжүдер лицензияны алган Енисейниң үлетпүр компаниязынга (ЕҮК) ээлеп турган. Россияның чазаа чыдар черден хөмүр сөөртүр демир-орук төлевилелин бадылаан. Кажан салым-чаяанны садып алганда, ооң ажыктыы билдинмес турган; садып алган соонда, ол казып тывар чер делегейде кокстуг хөмүр-даш курлавырларының талазы-биле эң улуг деп тодараткан, ында 1 миллиард тонна хире казымал байлактар бар[59].

2008 чылда EPC япон конгломерат Mitsui-биле рынок өртээ-биле 25 % акцияларны болгаш 49 % чедир опционну садып алыр эргелер дугайында дугуржулгага атты салган, ооң ёзугаар геологтуг шинчилелдерниң бир кезиин халас акшаландырып турган[60].

Россияда өнчү-хөреңгини казып эгелээн соонда, Сергей Пугачев ЭПК-ны садыптар деп шиитпирлээн. 2010 чылдың август айда OPK-Mining компаниязы Credit Suisse компаниязын EPK-ни үнелээр болгаш садып алыкчыларны дилээр кылдыр хаара туткан. KPMG-ниң дыңнатканы-биле алырга, EPK-ниң өртээ 2011 чылда 4 млрд биле 4,5 млрд доллар аразында турган. Делегей чергелиг роуд-шоу соонда, Credit Suisse EPC-ниң 40 садып алыкчыларының даңзызын көргүскен, оларның аразында Мицуи, Арселор Миттал (Лакшими Миттал).

«Грибаново» деп девелопер төлевилел

Төлевилелди боттандырары-биле Сергей Пугачевтиң компаниялары ВТБ-ден 1 млрд. Тудугну Пугачевтуң ОПК-Девелопмент башкарар ужурлуг турган[61].

«Ленинский луч» колхозтуң чамдык кежигүннери 2009 чылда «Дмитровский» совхоз-биле 2003 чылдың баштайгы сделказын күш чок болдурар дугайында билдириишкинни Красногорск судунга киирген. Суд хуусаа эрткени-биле дилег бижикти хүлээп албаан[62].

2012 чылда 2003 чылдың сделказынга удур ийиги оралдажыышкынны кылган. «Ленинский луч» колхоз, юридиктиг кижи кылдыр, Москваның Арбитраж судунга совхоз биле «Оптик-Торговля» (ол черни ээлеп турган болгаш Пугачевтуң контролюнга турган) колхозту 167 участоктуң ээзи кылдыр хүлээп алырын негээн. Москваның Арбитраж Суду сөөлүнде барып колхозтуң талазынга шиитпирни үндүрген, чүге дизе Оптик-Трейдке суд дугайында дыңнатпаан болгаш, ынчангаш, хуусаазы эрткен деп чугаалап шыдаваан. Судтуң шиитпири-биле колхоз ооң мурнунда Оптик-Трейдке турган чер участоктарының хоойлу езугаар ээзи апарган. «Дмитровский» совхоз судче билдириишкин кииргеш, бодунуң апелляциязын киирген соонда, компания ол билдириишкинни билип алган, ону суд хүлээп албаан. Москва округтуң Федералдыг Арбитраж Суду ооң соонда судтуң шиитпирин деткип, оон ыңай апелляцияны болдунмас деп санаан.

Юридиктиг негелделер

2013 чылдың декабрьда Вкладтарны камгалаар агентилел (DIA) Москваның Арбитраж судунга Межпромбанктың өрелери дээш (2010 чылдың декабрьда суд банкрот деп чарлаан) дузаламчы харыысалганы негеп, иск киирген. Банкының удуртукчулары Александр Диденко, Алексей Злобин, Марина Илларионова база Сергей Пугачев (банкының шиитпирлерин тодарадыр бенефициарлыг ээ кылдыр адаан) харыысалгага онааган. Суд үезинде Межпромбанктың удуртулгазының чамдык кол кежигүннери (ооң иштинде директорлар чөвүлелиниң даргазы Джеральд Ковальски) херечилевээн, а прокуратура Межпромбанктың ээзи Хендерсон-Стюарттың болгаш банкының мурнакчы директору Александр Диденконуң херечилелдеринге даянган, олар дугуржуп алырын чөпшээрешкен. ДИА удаваанда Лондоннуң Дээди Судунга үстүнде айыткан иск-биле аразында хемчеглерни алыр дугайында билдириишкин киирген. Хоган Ловеллс ДИА-ны төлээлеп турган. Бот-тускайлаң негелделер кылдынмаан деп демдеглээн; чүгле аразында хемчеглер дугайында дилеглерни кылып турган[63].

Россияның Интерпол бюрозу 2014 чылдың ноябрьда бодунуң сайтызынга Сергей Пугачевти дилеп тыварының дугайында медээни салган. Француз юристтерниң Интерполдуң Төп Бюрозунче орус таланың политиктиг чылдагааннарын айыткаш, хомудалдың соонда, Пугачевту Интерполдуң дыңнадыглар баазазындан үндүрген[19][20].

«Межпромбанктың» кеземче херээ

Пугачевка удур 2011 чылда «Межпромбанктан» акша-хөреңгини хоойлуга дүүшпес кылдыр үндүрүп турганы дээш кеземче херээн оттурган. Шинчилекчилерниң дыңнатканы-биле алырга, 2008—2009 чылдарда Пугачев (банкының херек кырында ээзи) организастыг бөлүктүң кежигүнү бооп (ооң иштинде «ОПК Девелопмент» КХН-ниң генералдыг директору Дмитрий Амунц база банкының күүсекчи дирекциязының даргазы Александр Диденко) «Межпромбанктан» 28,7 млрд рубльди оорлаан. Ооң мурнунда чарган чээли керээлери дээш камгалал дугуржулгаларын чарганындан база банкы 64,5 млрд рубль чидиригге таварышкан[64].

Москваның Тверской суду 2025 чылдың май 13-те Пугачевту 28,7 млрд рубльди оорлаан дээш 14 чылга шииттирген[3].

Ниитилел ажыл-чорудулгазы болгаш политикага хамаарыштыр чугаалаан чүүлдери

2000 чылдың август айда Москваның Сретенский хүрээзиниң начальниги архимандрит Тихон (Шевкунов)-биле кады ол Президент Владимир Путин-биле кады Псков-Печерский хүрээзинче хууда аян-чорук кылган[65].

Пугачев 2008 чылдың декабрьда Тыва Национал музейге бодунуң онзагай скиф алдын чыындызын чон мурнунга ажыткан. Байырлыг езулалга Кристиниң директорлар чөвүлелиниң даргазы Дэвид Линли болгаш ооң кадайы Серена, принцесса Салима (ол ачы-буян ажылдарынга киржип турар) база Аспрейниң удуртукчу директору Брюс Дандас киришкен.

1990 чылдарның төнчүзүнден бээр «православ олигарх» деп ат-биле билдингир апарган[66] база Москваның Сретенский хүрээзиниң спонсору[67].

Өг-бүлези

Сергей Пугачев чарылган болгаш Галина Пугачева-биле өг-бүле тутканындан ийи улуг оолдуг, ол ышкаш Британияның хамаатызы Александра Толстойдан (британ төөгүчү болгаш политик Николай Толстойнуң уруу) үш ажы-төлдүг[68] база 6 уйнуктарлыг. 2014 чылдың июльда, ооң мурнунда өг-бүлезинге албан езузу-биле артпышаан, ол Толстая-биле кады чурттап турган[69].

Ооң оглу Александр Пугачев (Францияның хамаатызы) 2009 чылдың эгезинде француз «Франс Соир» солуннуң чаа ээзи апарган, дараазында чылда ооң чарлал кампаниязынга 20 миллион еврону киирген, ооң тиражын 100 муң экземплярга чедир элээн көвүдеткен. Солунну ооң соонда банкрот деп чарлаан.

Шаңналдары

  • Россия Федерациязының Президентизи Б. Н. Ельцинниң Россияның демократиязының хөгжүлдезинге улуг үлүг-хуузун кииргени дээш база Россия Федерациязының Президентизиниң 1996 чылда бүгү чурттуң соңгулдаларынга кампанияны белеткээринге болгаш эрттиреринге чогаадыкчы болгаш идепкейлиг киржилгези дээш өөрүп четтириишкин бижии(1996 чыл) (1996)
  • Москваның Ыдыктыг Хааны Даниилдиң ордени (1996 чыл)
  • «Казаньның 1000 чыл оюнга тураскааткан» медаль (2005)
  • Камгалал яамызының далай флодунга алдарлыг ажылының медалы (2006)
  • Тыва Республиканың Чазааның Даргазының өөрүп четтиргени — «Тыва Республиканың социал-экономиктиг хөгжүлдезинге ачы-дузазы болгаш улуг үлүг-хуузу дээш, культурлуг-төөгүлүг өнчү-хөреңгини кадагалап, нептередиринге дузалашканы дээш».
  • «Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы» (2008)[70]
  • РФ-тиң Федералдыг Хуралының Федерация Чөвүлелиниң Даргазының өөрүп четтиргени — «Россия Федерациязында хоойлу-дүрүмнү экижидеринге база парламентаризмни хөгжүдеринге улуг үлүг-хуузун кииргени дээш». (2008)
  • III-кү чергениң Ыдыктыг Серафим Саровскийниң ордени (2010)

Демдеглелдер

  1. 1 2 3 Светлана Петрова, Наталья Райбман, Илья Усов. Бывший сенатор Пугачёв отказался от российского гражданства (рус.). Ведомости (3 июльдуң 2015). Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026.
  2. Александра Толстая и миллиардер Сергей Пугачёв. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 26 майның 2010 года.
  3. 1 2 Бывшего банкира Сергея Пугачева заочно приговорили к 14 годам колонии (2025-05-13). Хынаан 20 февральдың 2026.
  4. 1 2 3 4 5 6 Пугачёв, Сергей. lenta.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 14 июньнуң 2010 года.
  5. Кто такой Сергей Пугачёв и в чём его обвиняют? aif.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 29 июльдуң 2017 года.
  6. Лентапедия. Пугачев, Сергей. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 2 майның 2017 года.
  7. Ответ на запрос о существовании Университета методологии знания. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 30 ноябрьның 2020 года.
  8. Ответ на запрос в СПбГУ. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 30 ноябрьның 2020 года.
  9. Ответ на запрос о подтверждении стажа работы. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 30 ноябрьның 2020 года.
  10. «Путин лично предупредил»: за что Пугачёв потребовал от России $12 млрд, РБК. top.rbc.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 5 октябрьның 2015 года.
  11. Основатель Межпромбанка Сергей Пугачёв обвиняет менеджера АСВ в вымогательстве. vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 27 сентябрьның 2016 года.
  12. СМИ: экс-сенатор Сергей Пугачёв объявлен в розыск по делу Межпромбанка (рус.). РИА Новости (29 апрельдиң 2014). Хынаан ай-хүнү: 7 февральдың 2026.
  13. Сергей Пугачёв взят заочно. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 22 июньнуң 2021 года.
  14. Чисто английское банкротство. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 17 июльдуң 2014 года.
  15. UK court serves $2.0 bln asset freeze order on Russian tycoon Pugachev. reuters.com. Хынаан ай-хүнү: 27 февральдың 2026. Архивтээн 31 январьның 2018 года.
  16. Чисто английское банкротство. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 17 июльдуң 2014 года.
  17. Сергея Пугачёва бьют по паспорту. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 23 сентябрьның 2016 года.
  18. Покушение на банкира. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  19. 1 2 Российский экс-сенатор Сергей Пугачёв объявлен в розыск Интерполом. РИА Новости. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 5 апрельдиң 2015 года.
  20. 1 2 Сергей Пугачёв тихо выпал из розыска. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 22 февральдың 2017 года.
  21. Как Агентство по страхованию вкладов добралось до зарубежных активов банкира и экс-сенатора от Тувы Сергея Пугачёва. versia.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 15 сентябрьның 2016 года.
  22. Пугачёв подтвердил, что подал иск против России на $12 миллиардов. РИА Новости. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 26 октябрьның 2015 года.
  23. Tycoon Pugachev files $12 billion claim against Russia. Reuters. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 31 январьның 2018 года.
  24. «Путин лично предупредил»: за что Пугачёв потребовал от России $12 млрд. top.rbc.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026. Архивтээн 5 октябрьның 2015 года.
  25. Сергей Пугачёв — РБК: «Посижу, пожалуй, дома» :: Финансы :: РБК. rbc.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 11 октябрьның 2016 года.
  26. Верховный суд поддержал взыскание 75,6 млрд рублей с Сергея Пугачёва. ria.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 31 январьның 2016 года.
  27. Экс-сенатор Пугачёв выбрал французского арбитра для разрешения спора с РФ. Российское агентство правовой и судебной информации — РАПСИ. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  28. Sergei Pugachev: ‘I personally brought Putin to power’ (англ.). FT.com. Хынаан ай-хүнү: 20 февральдың 2026.
  29. Константин Левин Два бюджета на один квартал (орус) // Коммерсантъ. — 1998. — 8 октября (№ 187 (1590)).
  30. С корабля на банк. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 23 сентябрьның 2016 года.
  31. Вертолетоносцы типа «Мистраль» могут начать строить на верфях ОПК в Санкт-Петербурге — ВПК.name. vpk.name. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 18 сентябрьның 2016 года.
  32. Россия и Франция подписали соглашение о строительстве «Мистралей». РИА Новости. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 31 декабрьның 2017 года.
  33. Пугачёв и Удумбара утверждены в качестве членов Совета Федерации " Тува-Онлайн. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2016 года.
  34. Пугачёвский понт. Зачем беглые банкиры идут в политику. Аргументы и факты. aif.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 23 июльдуң 2015 года.
  35. Закрытое акционерное общество «Международный Промышленный Банк». cbr.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 4 марттың 2016 года.
  36. У сенатора Пугачёва нет и 5 %. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  37. Сенатор Сергей Пугачёв заработал в 2009 году более 3,7 млрд рублей (рус.). Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. ]
  38. Банкротство на пустом месте. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  39. 1 2 Ошибка президента. forbes.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 26 августуң 2016 года.
  40. Матвиенко и Клебанов обмыли корабль. ng.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2016 года.
  41. Покупка «Мистралей» обойдётся России в 1,5 миллиарда евро, Lenta.ru. lenta.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 20 сентябрьның 2016 года.
  42. Балтийский завод сменил хозяина. dp.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2016 года.
  43. Что взять с Сергея Пугачёва. vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 7 сентябрьның 2016 года.
  44. «Путин лично предупредил»: за что Пугачёв потребовал от России $12 млрд. rbc.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 9 сентябрьның 2016 года.
  45. Глава ОПК: Находящиеся в залоге ЦБ активы превышают долги МПБ. vz.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 24 сентябрьның 2016 года.
  46. Балтийский прорыв / Регионы России / Независимая газета. ng.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 24 сентябрьның 2016 года.
  47. Ъ-Газета — Балтзавод ушёл на втором шаге. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 24 сентябрьның 2016 года.
  48. Скидка на «Северную верфь». vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 6 октябрьның 2016 года.
  49. Путин — за амнистию. vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 27 сентябрьның 2016 года.
  50. У Сергея Пугачёва проснулся аппетит. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  51. Племянник британской королевы продаёт часть бизнеса тувинскому сенатору. lenta.ru. Хынаан ай-хүнү: 24 февральдың 2026. Архивтээн 19 сентябрьның 2016 года.
  52. Сергей Пугачёв напитался кислородом. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 27 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  53. 1 2 Федеральный комплекс «Кремлёвский» передан в ведение Росимущества (рус.). ria.ru. РИА Новости (23 сентябрьның 2016). Хынаан ай-хүнү: 2 марттың 2026.
  54. Пугачёв застроит Красную площадь. vz.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 18 сентябрьның 2016 года.
  55. На Красной площади появятся апартаменты. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  56. Кремлёвские презентовали «Кремлёвский». mk.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 14 сентябрьның 2016 года.
  57. «Путин лично предупредил»: за что Пугачёв потребовал от России $12 млрд. rbc.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 9 сентябрьның 2016 года.
  58. Суд прекратил производство по иску «Средних торговых рядов» к Минфину РФ на 41 млрд руб. Агентство экономической информации ПРАЙМ. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 23 сентябрьның 2016 года.
  59. Крупные неосвоенные месторождения руды и угля в Сибири. kommersant.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 11 сентябрьның 2016 года.
  60. Ведомости — Японцы подробно рассмотрят угли Сергея Пугачёва. vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 27 сентябрьның 2016 года.
  61. Рублёвка вместо денег (рус.). Ведомости (27 сентябрьның 2016). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  62. Олигархи и колхозники. vedomosti.ru. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 27 сентябрьның 2016 года.
  63. Чисто английское банкротство. Ъ-Газета. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026. Архивтээн 17 июльдуң 2014 года.
  64. Экс-банкиру Пугачеву заочно дали 14 лет за растрату 28 млрд рублей (2025-05-13). Хынаан 25 февральдың 2026.
  65. Владимир Путин посетил Псково-Печерский монастырь (рус.). Kremlin.ru (2 августуң 2000). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  66. НовоБАБ: Православный олигарх Сергей Пугачёв встал на путь Бориса Березовского (рус.). Lenta.ru (11 ноябрьның 2014). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  67. Роман Андреев. Роковые яйца Пугачёва (рус.). Независимая газета. Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  68. Countess Tolstoy, her Cossack husband, a billionaire oligarch lover and the truth about her baby son (англ.). The Sunday Times (2 январьның 2010). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  69. Court freezes assets of ‘Putin’s banker’ after lender’s collapse «Mr Pugachev left Russia for the UK in 2011. <…> According to reports Mr Pugachev remains legally married to his first wife. The DIA said, in a statement by its lawyers Hogan Lovells, that he lives in London with Ms Tolstoy and their three children.» (англ.). Financial Times (17 июльдуң 2014). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.
  70. Дина Оюн. Сенатор Сергей Пугачёв удостоен звания «Заслуженный работник Республики Тыва» (рус.). Правительство Республики Тыва (4 ноябрьның 2008). Хынаан ай-хүнү: 25 февральдың 2026.