Январьның 23
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 чыл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Январьның 23 — григориан календарьда чылдың 23 дугаар хүнү . Чылдың төнчүзүнге чедир 342 хонук арткан (саарзык чылдарда 343 хонук арткан).
Байырлалдар болгаш сактыышкын хүннери
Бо хүннүң байырлалдары деп аңгылалды база көр
Делегей чергелиг
Аңгы-аңгы чоннарның
Профессионалдыг
Россия — Россияның Онза байдалдар яамызының байысаалга органының ажылдакчыларының хүнү.
Чүдүлгеге хамааржыр
Таарымчалыг аттар
Католиктиг аттар: Апа, Марианна, Эмерентиана.
Православтыг аттар: Аммоний, Анатолий, Антипа, Арсения, Григорий, Дометиан, Зиновий, Маркиан, Макарий, Павел, Пётр, Феозва (Феосевия), Феофан
Болуушкуннар
XIX чүс чылга чедир
- 1556 чыл — Шэньсиге (Кыдат) төөгүде эң хөй өлүмнүг чер шимчээшкини болган.
- 1755 чыл — императрица Елизавета Петровна М. В. Ломоносов биле граф И. И. Шуваловтуң төлевилелинге хамаарыштыр Москвага бирги российжи университетти үндезилээриниң дугайында Айтыышкынга адын салган.
XIX-ку чүс чыл
- 1846 чыл — Ахмад I ибн Мустафа Туниске кулданыышкынны узуткаан.
- 1849 чыл — Женева хоорайга (Нью-Йорк штады), АКШ-ның төөгүзүнде бир дугаар херээжен кижиге эмчи дипломун тывыскан. Ооң эдилекчизи Элизабет Блэкуэлл, англичан.
- 1881 чыл — Москваның Улуг театрының сценазынга П. И. Чайковскийниң «Евгений Онегин» деп операзының премьеразы болуп эрткен.
XX-ги чүс чыл
- 1924 чыл — У127 деп паровозка баштаткан кажыыдал поездизи В. И. Ленинниң мөчүзүн Москваның Павелец вокзалынга эккелген.
- 1942 чыл — «Ада-иези чок арткан уругларны тургузарының дугайында» доктаал хүлээттинген.
- 1950 чылда — Иерусалим Израильдиң төвү деп чарлаттынган.
- 1997 — Мадлен Олбрайт АКШ-ның күрүне секретарының албан-дужаалын ээлээн төөгүде бирги херээжен.
XXI-ги чүс чыл
- 2018 чыл — Алясканың ээтпээнге 7,9 магнитудалыг чер шимчээшкини болган.
- 2020 чыл — COVID-19 пандемияны делегей чергелиг хөй-ниити кадык камгалалының онза байдалы деп Бүгү делегейниң кадык камгалал организациязы чарлаан.
Төрүттүнген кижилер
Бо хүнде төрүттүнген кижилер деп аңгылалды база көр
XIX-ку чүс чылга чедир
- 1734 чыл — Вольфганг фон Кемпелен (1804 чылда мөчээн), австрийжи болгаш венгер, автомат машиналар чогаадыкчызы.
- 1783 — Стендаль (шын ады Мари-Анри Бейль; 1842 чылда мөчээн), француз чогаалчы, психологтуг тоожулар үндезилекчилериниң бирээзи.
XIX-ку чүс чыл
- 1839 чыл — Владимир Мещерский (1914 чылда мөчээн), орус чогаалчы, публицист, «Хамааты» сеткүүлүнүң үндүрүкчүзү.
- 1897 чыл — Маргарете Шютте-Лихоцки (2000 чылда мөчээн), бирги австрийжи херээжен-архитектор.
XX-ги чүс чыл
- 1901 чыл — Станислав Калесник (1977 чылда мөчээн), совет эртемден-географ, ССРЭ-ниң эртем академиязының академиги.
- 1903 чыл — Григорий Александров (төрүттүнгенде Мормоненко; 1983 чылда мөчээн), кино режиссёру, актёр, сценарий бижикчизи, ССРЭ-ниң улусчу артизи.
- 1907 чыл — Хидэки Юкава (1981 чылда мөчээн), япон физик-теоретик, Нобелев аттыг шаңнал алган (1949) бирги япон.
- 1944 чыл — Сергей Белов (2013 чылда мөчээн), совет баскетбол ойнакчызы, олимпийжи чемпион (1972), делегейниң ийи дакпыр чемпиону, тренер.
- 1946 чыл — Владимир Фортов (2020 чылда мөчээн), совет болгаш российжи физик, академик, 2013—2017 чылдарда Россияның эртем академиязының президентизи.
- 1977 чыл — Ольга Шелест, российжи теле- болгаш радио башкарыкчызы, журналист, актриса.
XXI-и чүс чыл
Чок болганнар
Бо хүнде мөчээн кижилер деп аңгылалды база көр
XIX-ку чүс чылга чедир
XIX-ку чүс чыл
- 1810 чыл — Иоганн Вильгельм Риттер (1776 чылда төрүттүнген), немец химик, физик ультрафиолеттиг херелдениишкинни ажыткан.
- 1856 чыл — Николай Надеждин (1804 чылда төрүттүнген), орус журналист, литература шүгүмчүлекчизи, «Телескоп» сеткүүлүнүң үндүрүкчүзү.
XX-ги чүс чыл
- 1902 чыл — Алексей Кожевников (1836 чылда төрүттүнген), психиатр эмчи, Россияның невропаталогияның үндезилекчилериниң бирээзи.
- 1931 чыл — Анна Павлова (1881 чылда төрүттүнген), орус балет артизи, ХХ чүс чылдың улуг балериналарының бирээзи.
- 1956 чыл — Даниэль Сваровски (1862 чылда төрүттүнген), Swarovski деп австрийжи хрусталь империязының үндезилекчизи.
- 1989 чыл — Сальвадор Дали (1904 чылда төрүттүнген), испан чурукчу-сюрреалист, уран чурукчу, график, скульптор, режиссёр, чогаалчы.
XXI-ги чүс чыл
- 2005 чыл — Юлий Карасик (1923 чылда төрүттүнген), совет кино режиссёру и сценарий бижикчизи, РСФСР-ниң улусчу артизи.
- 2011 чыл — Вячеслав Шумский (1921 чылда төрүттүнген), кино оператору, РСФСР-ниң улусчу артизи, Ленин аттыг шаңналдың лауреады.
- 2015 чыл — Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд (1924 чылда төрүттүнген), Саудов Аравияның хааны (2005—2015), миллиардер.
- 2023 чыл — Альваро Колом Кабальерос (1951 чылда төрүттүнген), Гватемаланың президентизи (2008—2012).
Онзагай демдеглелдер
Бөгүн чөөн чүктен хадыыр болза, диңмит-чаъстыг чай болур.