Январьның 4
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 чыл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Январьның 4 — григориан календарьда чылдың 4 дугаар хүнү . Чылдың төнчүзүнге чедир 361 хонук арткан (саарзык чылдарда 362 хонук арткан).
Байырлалдар болгаш сактыышкын хүннери
Бо хүннүң байырлалдары деп аңгылалды база көр
— Бүгү делегейде Брайльдың үжүглел хүнү[1] (с 2019).
Бүгү делегейде тыртыжыышкын хүнү (Исаак Ньютон, 1843).
— Хамаарышпас чорук хүнү.
— Спагетти хүнү.
Таарымчалыг аттар
- Католик: Анна, Елизавета.
- Православие: Анастасия, Дмитрий, Евод, Евтихиан, Зоил, Фёдор, Феодотия, Хрисогон.
Болуушкуннар
Бо хүннүң байырлалдары деп аңгылалды база көр.
XIX чүс чылга чедир
- Бистиң эрага чедир 46 чыл — Соңгу Африканың далай эриинге Цезарь биле Помпейниң шериглериниң аразынга хамааты дайынның тулчуушкуну болган.
- 1717 чыл — Гаагага Франция, Англия болгаш Голландияның аразында Испанияга удур эвилел тургустунган.
XIX-ку чүс чыл
- 1829 чыл — Мария Юшневская декабрист өөнүң ээзиниң соондан Сибирьже чоруур чөпшээрелди алган.
- 1896 чыл — АКШ-тың 45 дугаар штады Юта болган.
XX-ги чүс чыл
- 1905 чыл — Женевага «Вперёд» деп большевик неделя санында үнер солуннуң бир дугаар үндүрүлгези чырыкче үнген
- 1919 чыл — Совет Россияга эвээш санныг тускай чүдүлгелиг улуска альтернативтиг хамааты шериг албанын эрттирип болур эрге дугайында хоойлу үнген.
- 1920 чыл — Александр Колчактың «Россияның Дээди Баштыңы» деп дужаалын болгаш Дээди Кол шериг баштыңы деп адын ап каапкан.
XXI-ги чүс чыл
- 2004 чыл — «Спирит» деп марсоход Марска хонупкан.
- 2010 чыл — Делегейде эң бедик Бурдж-Халифа деп бажыңның ажыдыышкыны болган.
- 2016 чыл — Сауд Аравия, Бахрейн база Судан Иран-биле дипломаттыг хамаарылгазын соксаткан.
Төрүттүнген кижилер
Бо хүнде төрүттүнген кижилер деп аңгылалды база көр
XIX-ку чүс чылга чедир
- 1643 чыл — Исаак Ньютон (1727 чылда чок болган), англи физик, математик, астроном, философ, теолог.
- 1710 чыл — Джованни Баттиста Перголези (1736 чыл чылда чок болган), итальян композитор, скрипкачы болгаш органист.
- 1716 чыл — Аппиан Буонафеде (1793 чылда чок болган), итальян философ.
- 1766 чыл — Джузеппе Каммарано (1850 чылда чок болган), итальян чурукчу.
- 1785 чыл — Якоб Гримм (1863 чылда чок болган), немец филолог, немец аас чогаалдың тоолдарын үндүрүп турган халышкыларның бирээзи.
XIX-ку чүс чыл
- 1809 чыл — Луи Брайль (1852 чылда чок болган), француз башкы, караа көрбес улуска Брайль шрифтизин чогааткан.
- 1812 чыл — Евдокия Ростопчина (1858 чылда чок болган), орус херээжен шүлүкчү, очулдурукчу, драматург база прозаик.
- 1813 чыл — Айзек Питман (1897 чылда чок болган), британ эртемден, шажын-чүдүлге ажылдакчызы, стенографияның бир делгереңгей хевириниң үндезилекчизи.
- 1874 чыл — Йозеф Сук (ум. 1935 чылда чок болган), чех композитор болгаш скрипач.
- 1881 чыл — Георгий Бакланов (шын ады Альфонс-Георг Бакис; 1938 чылда чок болган), латыш уктуг орус опера ыраажызы (баритон).
- 1895 чыл — Густав Клуцис (1938 чылда боолаткан), латыш болгаш совет авангардист-чурукчу.
- 1896 чыл — Андре Массон (1987 чылда чок болган), француз уран чурукчу болгаш график.
XX-ги чүс чыл
- 1907 чыл — Николай Дубинин (1998 чылда чок болган), совет болгаш российжи генетик, академик, Социалистиг Күш-Ажылдың Маадыры.
- 1916 чыл — Ян Котик (2002 чылда чок болган), чех болгаш немец чурукчу, график.
- 1927 чыл — Бенедикт Сарнов (2014 чылда чок болган), совет болгаш российжи чогаалчы, литературовед база критик.
- 1934 чыл — Зураб Церетели, совет, грузин база российжи скульптор, уран чурукчу, ССРЭ-ниң улустуң чурукчузу.
- 1941 чыл — Джордж Косматос (2005 чылда чок болган), американ кинорежиссёр
- 1942 чыл — Джон Маклафлин, англи гитарист-виртуоз, композитор.
- 1954 чыл — Олег Романцев, совет болгаш российжи футболист болгаш тренер.
- 1956 чыл — Павел Уваров, совет болгаш российжи төөгүчү эртемден.
- 1963 чыл — Тилль Линдеманн, немец ыраажы, вокалист база Rammstein бөлүүнүң ырыларының сөстериниң автору.
- 1966 чыл — Тигран Кеосаян, российжи кинорежиссёр, артист, сценарист, клипмейкер, телебашкарыкчы.
- 1976 чыл — Аугуст Диль, немец артист.
XXI-и чүс чыл
- 2001 чыл — Вероника Степанова, российжи хаакчы, эстафетага Олимпия тиилекчизи (2022).
Чок болганнар
Бо хүнде мөчээн кижилер деп аңгылалды база көр
XIX-ку чүс чылга чедир
- 1695 чыл — герцог Франсуа-Анри де Монморанси-Бутвиль (маршал Люксембург деп ады-биле билдингир; 1628 чылда төрүттүнген), эң чедиишкинниг француз шериг баштыңчыларының бирээзи.
- 1730 чыл — Жан-Батист Анри де Валенкур (1653 чылда төрүттүнген), француз прозаик, очулдурукчу, төөгүчү база лингвист, академик.
- 1752 чыл — Габриэль Крамер (1704 чылда төрүттүнген), швейцар математик, линейлиг алгебраның үндезилекчилериниң бирээзи.
- 1786 чыл — Мозес Мендельсон (1729 чылда төрүттүнген), «герман Сократ» деп ат алган немец философ-идеалист.
XIX-ку чүс чыл
- 1830 чыл — Матвей Глазунов (1757 чылда төрүттүнген), орус садыгжы, ном садыгжызы.
- 1845 чыл — Луи-Леопольд Буальи (1761 чылда төрүттүнген), француз уран чурукчу болгаш гравёр.
- 1882 чыл — Джон Дрейпер (1811 чылда төрүттүнген), американ химик, Айның бир дугаар чуруун тырттырган.
- 1883 чыл — Василий Инсарский (1814 чылда төрүттүнген), орус мемуарист чогаалчы.
XX-ги чүс чыл
- 1904 чыл — Митрофан Беляев (1836 чылда төрүттүнген), орус ыяш үлетпүржүзү, хөгжүм үндүрүкчүзү болгаш меценат.
- 1904 чыл — Фридрих фон Йолли (1844 чылда төрүттүнген), немец психиатр эмчи.
- 1932 чыл — Джалил Мамедкулизаде (1866 чылда төрүттунген), азербайджан чогаалчы, журналист, хөй ниитичи.
- 1939 чыл — Владимир Ивановский (1867 чылда төрүттүнген), российжи болгаш совет философ, педагог.
- 1941 чыл — Анри Бергсон (1859 чылда төрүттунген), француз философ, литературада Нобель шаңналының эдилекчизи (1927).
- 1942 чыл — Мелвин Шеппард (1883 чылда төрүттүнген), американ легкоатлет, маңчы, Олимпия оюннарының 4 дакпы тиилекчизи (1908, 1912).
- 1943 чыл — Марина Раскова (1912 чылда төрүттүнген), совет херээжен лётчик-штурман, Совет Эвилелиниң Маадыры деп атка бир дугаар төлептиг болган херээжен кижилерниң бирээзи.
- 1960 чыл — Альбер Камю (1913 чылда төрүттунген), француз чогаалчы болгаш философ, литературада Нобель шаңналының эдилекчизи (1957).
- 1961 чыл — Эрвин Шрёдингер (1887 чыл), австри физик, физикада Нобель шаңналының эдилекчизи (1933).
- 1965 чыл — Томас Стернз Элиот (1888 чылда төрүттүнген), англи-американ шүлүкчү, драматург, критик, литературада Нобель шаңналының эдилекчизи (1948).
- 1975 чыл — Карло Леви (1902 чылда төрүттүнген), итальян чогаалчы, чурукчу и политик.
- 1990 чыл — Энрика Мальковати (1894 чылда төрүттүнген), итальян классиктиг филолог.
- 1996 чыл — Кира Смирнова (1922 чыл), совет болгаш российжи пародист, ыры болгаш романстар күүседикчизи.
XXI-ги чүс чыл
- 2006 чыл — Мактум ибн Рашид Аль Мактум (1943 чылда төрүттүнген), шейх, КАЭ-ниң премьер-министр база вице-президент (1971—1979, 1990—2006).
- 2010 чыл
- Кэйси Джонсон (1979 чылда төрүттүнген), американ артист, фотомодель, Johnson & Johnson деп бизнес-империяның салгакчызы.
- Сергей Манякин (1923 чылда төрүттүнген), совет болгаш российжи күрүне ажылдакчызы.
- 2011 чыл
- Дик Кинг-Смит (шын ады Рональд Гордон Кинг-Смит; 1922 чылда төрүттүнген), англи чаштарга чогаал бижиир чогаалчы.
- Джерри Рафферти (1947 чылда төрүттүнген), шотланд гитарист, ыраажы, Stealers Wheel бөлүктүң үндезилекчилериниң бирээзи.
- 2012 чыл — Ева Арнольд (1912 чылда төрүттүнген), американ фотограф херээжен, фотожурналист.
- 2016 чыл — Мишель Галабрю (1922 чылда төрүттүнген), француз театр болгаш кино артизи.
- 2021 чыл — Мартинус Велтман (1931 чылда төрүттүнген), нидерланд физик, Нобель шаңналының эдилекчизи (1999).
Онзагай демдеглелдер
Демдеглелдер
- ↑ Международные дни (рус.). www.un.org (6 январьның 2015). Хынаан ай-хүнү: 13 январьның 2020. Архивтээн 19 апрельдиң 2020 года.